Bloggfrslur mnaarins, oktber 2012

Lffragjf og hlutabrfakaup

Lffragjf & hlutabrfakaup

Rtt var um leiir til a auvelda lffragjf Rs2 mivikudagsmorgun, helst hvernig best s a f flk til a samykkja slkt, enda mrgum tilvikum lfsspursml a slkt s rttum farvegi v a bilisti lffrum er langur slandi.

Fram kom s tillaga a haka tti vi skattskrslu a maur vri tilbin(n) a veita lffragjf vi andlt. Bent var einnig a mrgum lndum vri etta hluti af ferlinu vi a f kuskrteini og jafnvel einfaldlega gert r fyrir j svari. a er auk ess elilegt a slkar upplsingar su fyrir hendi ef um banaslys s a ra; flest berum vi kuskrteini innankla.

Hlutabrfakaup

a er praktsk sjnarmi fyrir hendi essu sambandi sem tengist kenningum um hlutabrfakaup. Flest okkar sem hafa teki tt hlutabrfaviskiptum ekkja tilfinningu a irast illilega kvaranir vi kaup brfum sem hafa falli viri. S tilfinning er miklu sterkari en s sem rkir vi a hafa sleppt kauptkifrum.

Tkum dmi um Reyni og Einar. Reynir brf RAG hf. upphafi rs en er a sp kaupum EBA hf. me v a selja brf sn RAG. a er miki a gera hj Reyni og ekkert verur r v a selja RAG brf sn til a fjrmagna kaup EBA. Hann er afar tvstga essu en gleymir essum formum hita leiksins vi a uppfylla nnur ramtaheit.

Einar er hins vegar duglegri maur. Hann brf EBA en kveur a selja au og kaupir hlutabrf RAG, sama flag og Reynir brf .

N gerist a a brf RAG standa sta etta sama r mean a gengi brfa EBA hkkar um 20%. Reynir er svolti svekktur yfir a hafa ekki frt eign sna yfir EBA en rannsknir sna a Einar er miklu svekktari yfir v a hafa, me ager sinni, misst af essari smu 20% hkkun.

etta skrir a strum hluta til kvrunarflni margra vi a kaupa hlutabrf og jafnvel a kvea slu eirra (srstaklega egar veri er a "viurkenna" tap). Betra er einfaldlega a taka sem fstar kvaranir og annig myndast sur irun vegna kvarana. a a taka kvrun er me rum orum erfira en a taka enga kvrun og einfaldlega sigla me einhverjum straumi sem virist vera sjlfsagur.

Lffragjf

Smu rk er hgt a fra varandi lffragjf; hvort sem a bei er um a haka vi slku kuskrteini ea skattskrslu.

a er grarlegur munur prsentu ja innan Evrpu varandi lffragjf. Miki ber meira a segja milli rkja eim efnum sem eru almennt sg vera me svipaa menningu. ljs hefur komi a helsti munurinn felst v a hj eim rkjum ar sem a flk almennt samykkir lffragjf er a bei um a haka vi kassa ef flk vill EKKI lffragjf en hj rkjum ar sem a hlutfalli er miklu lgra er flk bei a taka kvrun um a haka vi kassa a a samykki lffragjf.

v tti a a vera augljst hvernig spurningin um lffragjf hr slandi tti a vera lg fram.

MWM


Atferlisfjrml - sm dmi

hefur tvo valkosti

Valkostur 1. er a a su 100% lkur v a hagnist3.000 krnur

Valkostur2. er a a su 80% lkur v a hagnist um4.000 krnuren mti kemur aa eru20% lkur v a fir ekkert.

Hvorn kostinn velur ?

Svar:

.....

.....

.....

.....

.....

a er raun ekkert rtt svar vi essu. Svangur maur sem ekki pening fyrir mat tti augljslega a velja 1. valkost. Flest okkar ttu, aftur mti, a velja kost 2. v a mia vi einfld lkindi tti manneskja a mealtali a f 3.200 krnur (4.000 sinnum 0,8).

a sem a flestir velja, aftur mti, er valkostur 1. stan er s a spurningin er lg fram sem hagnaur. Flk er almennt httufli egar kemur a fjrmlum og metur almennttapaa krnu meira en grdda krnu. etta srstaklega vi egar a spurningin er lg meeim htti a veri s a ra hagna. essu tilviki segjav um 4 af hverjum 5 manneskjum a r vilji f3.000 krnur n httu hs.

a er nnur hli essu mli sem g mun fjalla um sar.

MWM


Orkuveita Reykjavkur - kennsluefni

Svrt skrslaum Orkuveitu Reykjavkurtti ekki a koma mrgum vart. Ein jkv hli a mlinu, kannski ekki alveg glbjrt, er a gjrir stjrnar og framkvmdastjrnar fyrirtkisins nokkur r er frbrt kennsluefni fjrmlafrum, srstaklega varandi fjrmgnun fyrirtkja. Nnast allt a sem ekki a geraer gert essum rum. A nean er hpverkefni sem g tbj og hef nota 2 bekkjum sem g hef kennt.

Hpverkefni

"Dagsetningin er vor 2004. i eru bein um a greina stu OR, en hlekkur a rsskrslu fyrirtkisins er a nean. a hugsanlega a selja fyrirtki en ef ekki verur lklegast fari skuldabrfatbo haustmnuum. ar sem i eru fjrmlafringarnir eru engar srstakar spurningar lagar fram. i urfi a meta stuna sjlfssttt. Manneskjan sem fer fram ttektina hefur hins vegar gfurlegt lit kennslunni MWM hsklanum; v arf hpurinn a vera me a hreinu a allir strir, hlutfll, tkifri og takmarkanir sem tengjast fjrmlum og fjalla er um tmum su greiningunni. Einnig er vita a svipaar beinir hafa veri hentar rusli sem eru fullar af uppfyllingar texta a arf a koma llum upplsingum framfri me skipulgum htti.

http://www.or.is/media/PDF/%C3%81rssk%C3%BDrsla%202003.pdf

Dagsetningin er vor 2011. Sama beini og s sem lst er a ofan kemur aftur. N arf einnig a greina hva hafi gerst millitinni og benda jkv og neikv atrii. Einnig arf a koma fram ttekt tillaga um stefnu fjrmlum. Ofangreindur samanburur milli tmabila og tillaga um stefnu fjrmlum arf hpurinn a fjalla um upphafi sasta tma fangans. S framsetning m ekki vera undir 10 mntum en ekki meira en 15 mntur. Hver hpur sem fylgist me arf a spyrja a minnsta 2 spurningar hver framhaldinu. Mting skiptir mli varandi einkunn sasta tma."

http://www.or.is/media/PDF/ORK_53492_Arsskyrsla_OR_2010.pdf

Meira um stumenn

a er htt a segja a etta nmsefni hafi almennt stua flk, srstaklega eirra sem ba Reykjavk, enda sr a betur hversu miklu mli a skiptir a kunna undirstuatrii fjrmlum egar kemur a rekstri fyrirtkja. eim sem finnst etta vera ltt hugavert ttu lklegast ekki a skr sig nmsskei hj mr v g tel gar lkur v a g noti etta dmi sem hpverkefni nokkur r vibt, a er einfaldlega mikil leit a jafn gu efni um hvernig ekki eigi a stra fjrmlum fyrirtkis. g stefni a v a skrifa bk um fjrml enskri tungu og verur etta dmi rugglega hluti af henni.

g hef ur fjalla um mlefni OR. Meal annars var vital vi mig Speglinum 3/2011 - Spegillinn_31032011.mp3

Auk ess er kannski dag ekki r vegi a rifja upp skrif mn um OR 4/2010 sem eru endurbirt a nean, ar sem meal annars er vitna samantekt Morgunblasins um skuldsetningu OR (Morgunblai tti a endurbirta vnduu ttekt) og trlegt vital sem blaamaur Viskiptablasins tti vi verandi stjrnarformann OR (aftur, a vital tti a vera endurbirt). Stundum er sagt a ein mynd segi meira en sund or; etta vital segir sst minna en 600 sna ttekt OR.

MWM

Eitt af v hugavera vi tlnablu ranna 2003-2007 var hversu miki sveitaflg og opinberar stofnanir juku skuldsetningu sna. etta gerist sama tma og Selabanki slands hkkai stugt strivexti - sgild skilabo um a of mikil ensla vri a eiga sr sta hagkerfinu.

Orkuveita Reykjavkur (OR) er eitt dmi. samantekt sem var Pll Jnsson birti Morgunblainu 19. nvember 2009 sst a heildarfjrfestingar fyrirtkisins varanlegum rekstrarfjrmunum tmabili 2002 til haustsins 2009 voru rmlega 120 milljarar. sama tmabili jkst hlutfallsleg aukning erlendra lna milli ra gfurlega; erlendar lntkur OR voru um 165 milljarar tmabilinu mia vi gengi krnunnar 16. nvember 2009. Efnahagsreikningur OR hefur meira en refaldast aeins 4 rum.

Stefna ea stefnuleysi

Viskiptablainu birtist athyglisvert vital vi Gulaug Sverrisson, nverandi stjrnarmann OR, 7. janar essu ri titla 'Loksins ljst hvert OR a stefna'. Blaamaur spyr hvort a hafi ekki veri byrgarleysi af hlfu stjrnar a koma sr ekki saman um heildarstefnu fyrr en n (augljslega undrandi v a hn hafi ekki legi fyrir egar a rist var allar fjrfestingar af hlfu flagsins). Gulaugar skautar framhj spurningunni og einblnir hversu jkvtt a s a bi s a mynda stefnu (rtt er a geta ess a hann gerist ekki stjrnarmaur fyrr en 2008).

Forstjri OR, Hjrleifur Kvaran, tekur undir au or og btir vi a vilji hafi rkt lengi meal stjrnenda OR a f skra stefnu fr stjrn fyrirtkisins. Af essu a dma var rist fjrfestingar tmabilinu 2002-2009 sem nema tplega 10% af vergri jarframleislu slands n ess a skr stefna lgi fyrir.

Klukkur hringja ding-a-ling

vitalinu vi Viskiptablai er Gulaugur spurur a v hvort a vivrunarbjllur hefu ekki tt a klingja innan OR vegna fasteignaverkefna. Gulaugur svarar v til a vissulega hafi r veri klingjandi alls staar, etta var hins vegar bjlluhljmur sem enginn fr eftir.

Sar btir hann v vi a a hafi veri hrrtt kvrun a taka erlend ln rtt fyrir a 80% tekna fyrirtkisins vru slenskum krnum, "lnin erlendri mynt hfu ann skra kost a vera miklu drari en krnulnin". Hr er Gulaugur ekki a vsa vaxtalag heldur einungis vaxtastig milli landa. Hann hefur lklegast veri annars hugar egar a hann nam hagfri 101 v eitt af undirstuatrium sambandi vi gjaldmila og vaxtastigs er a gjaldmilar eiga a styrkjast ea veikjast samrmi vi misvgi vaxta milli landa. a sem er hugsanlega ekki kennt en allir me reynslu gjaldeyrismrkuum (eiga a) vita er a slk run gerist almennt ekki me reglubundnum htti, heldur frekar me skrpum sveiflum.

Lnshfismat OR hefur aeins 3 rum falli r Aa2 niur Ba1. venjulegu mli ir a a skuldabrf fyrirtkisins hafa falli r lnshfisflokki sem aeins stndugustu fyrirtki heims f ruslflokk ar sem lkur greislufalli eru tluverar. OR er orkufyrirtki, efnahagslegt hrun slands skrir ekki essa run.

Buffett fri

Warren Buffett leggur herslu a gera r fyrir 'elilegu' sjsstreymi framtar egar hann vegur og metur fjrfestingar. Samkvmt v hefi hann teki slenskan vaxtakostna vi tlanir, ekki erlendar vaxtatlur eirri von a slenska krnan hldist sterk, svo a slkt vri andstu vi hagfri 101 kenningar. San gerir hann r fyrir elilegan endurnjunarkostna tkja og tla ( stuttu mli, afskriftir). Samkvmt tlum OR virist reksturinn vart n endum saman s horft til essara tta. Hagnaur er svo slakur a a virist vera sama hvaa hlutfll s liti , au eru ll skelfileg. Hi sama vi um efnahagsreikninginn.

Nokkur atrii finnst mr athyglisverust. Varanlegir rekstrarfjrmunir eru 241 milljarar. a segir hins vegar ekki alla sguna v heildarvermti slkra eigna er 384 milljarar - bi er a afskrifa 143 milljara. Heildartekjur OR voru ekki nema 26 milljarar sasta ri. Tekjur sem hlutfall af eignum eru v besta falli tp 11%. Skuldir OR eru um 230 milljarar, mia vi lnshfismat fyrirtkisins fer lklegur framtar vaxtakostnaur OR htt smu upph og heildartekjur ess eru dag.

3 nnur atrii er vert a nefna. Eigi f OR var rslok 2005 48 milljarar en er komi niur 40 milljara dag. Eiginfjrhlutfall hefur sama tma fari r v a vera vel yfir 50% yfir a fara undir 15%. a m ekki miklu muna nna a eigi f fari niur fyrir nlli hj fyrirtki me einokunarastu orkugeiranum. Tap sasta rs var um 2,5 milljarar, engu a sur leggur stjrn OR til a 800 milljnir veri greiddar ar.

Enn meiri skuldsetning

Nlega kva OR a skuldsetja sig enn frekar me skuldabrfatboi upp 10 milljara krna. a er umhugsunarefni a sjsstreymi fr llum fyrri fjrfestingum dugi ekki til fyrir frekari fjrfestingar. Maur setur einnig spurningarmerki vi enn frekari fjrfestingum eftir a sem undan hefur gengi.

Lfeyrissjurinn Gildi kva a fjrfesta ekki brfunum, ea me rum orum a lna OR frekari pening. Vibrg Gulaugs voru a senda t tilkynningu ar sem m.a. kemur fram a a komi verulega vart a s lfeyrissjur, sem er undir forystu framkvmdastjra atvinnulfsins, skyldi ekki taka tt skuldabrfatboi OR. Me v vinnur hann gegn hagsmunum flaga sinna og jarinnar heild.

ljsi afkomu og skuldsetningu OR undanfarinna ra vri hugavert a sj stefnu fyrirtkisins. Hugsanlega er hn vef OR en er hn a vel grafin a g finn hana ekki. Stefnan er m..o. ekki snileg raunverulegum eigendum OR (bar Reykjavkur, borgin u..b. 93% flaginu) og getur v enn ekki talist vera skr.

Kannski heyru stjrnarmenn OR ekki klingjandi vivrunarbjllur, og af essu dma hafa ekki gert a enn, en fjrfestingarstjrar lfeyrissjsins virast gera a. Vri g sjsflagi vri g ngur me eirra afstu.


haldssemi fjrfestingum

Spurning:

a eru 2 pokar sem lta alveg eins t lagir fyrir framan ig, bir innihalda 1.000 klur.

  1. Einn inniheldur 700 rauar klur og 300 blar klur.
  2. Annar inniheldur 300 rauar klur og 700 blar klur.

Veldu einn poka af handahfi (sem ir a a eru 50% lkur v a einn af essum tveimur pokum er valinn). tekur eina klu r pokanum, skrir niur hvort a hn s rau ea bl og skilar henni aftur. Ef etta er gert 12 sinnum og fjldi raura kla er 8 og fjldi blrra kla er 4, hverjar eru lkurnar v a etta s poki 1, me 70 raura klna? Lkurnar eru augljslega hrri en 50%.

Skemmtilegast er a velta essu fyrir sr og helst skrifa svari, jafnvel athugasemdakerfinu, ur en lengra er haldi.

Svar

Ofangreint dmi sem fyrst kom fram pappr hj Ward Edwards ri 1964er ekkt r heimi atferlisfjrmla vi a sem kallast haldssemi (e. Conservatism)flks. Hugtaki er stuttu mli a a flk almennt mynda kvei akkeri vi kvenar upplsingar og ljsi nrra upplsinga frir a sr tt a eim, en a tekur oft tma a fara "alla lei" me nju upplsingarnar.

ekkt dmi er a fjrfestar eru lengri a melta njar og vntar upplsingar varandi afkomu fyrirtkja. v er a svo a egar a fyrirtki birta afkomutlur sem eru betra en almennt var gert r fyrir hkkar gengi hlutabrfa eirra strax en heldur san a hkka umfram markasvxtun nstu 60 daga. Sama run, einfaldlega hina ttina, sr oft sta egar a vntar neikvar afkomutlur eru birtar.

essu dmi er tgangspunkturinn 50% lkur fyrir hvern poka (sem g hamrai svolti ). Flestir fra sp sna rtta tt og eru algengustu svrin bilinu 70-80% lkur. Lkurnar eru, aftur mti, raun 97%.

Hgt er a lesa hvernig etta er reikna t hr - http://www.cut-the-knot.org/Probability/PlainRedBlueBalls.shtml#solution.

MWM


Askilnaarstefna bankajnustu

dag birtist frtt - http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2012/10/01/meirihluti_hlynntur_adskilnadi/ - um a mikill stuningur s meal landsmanna, ea rmlega 80%, um askilna fjrfestingarbanka og viskiptabanka. a dregur reyndar r reianleika hennar a Straumur fjrfestingarbanki, sem hefur hag af slku, kostar essa knnun. hugavert vri a sj hvernig spurningar eru til dmis lagar fram.

etta er ml sem hefur veri tluvert umrunni. A mnu mati hafa helstu rk gegn slku veri ann veg a slkur askilnaur lagi ekki allt saman og a fleiri ttir hafi olli til dmis bankahruninu 2008. etta er rtt sjlfu sr en er svipa eim rkum a betri ntting bensni dragi aeins r hluta eirrar mengunar sem vi n glmum vi.

Bkin 13 Bankers * - http://www.amazon.com/13-Bankers-Takeover-Financial-Meltdown/dp/030747660X/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1349084229&sr=1-1&keywords=13+bankers - bendir hversu mikilvgt a var bnkum a losa um regluverk og askilna til ess a n vlkum tkum jflaginu heild eins og fjrmlakerfi Bandarkjanna ni. Bankar ar hafa gfurleg plitsk vld enda ekki von ru; fjrmlageirinn er langstrstur egar kemur a framlgum kosningasji. Fir stjrnmlamenn hafa v hag af v a verja stu almennings kostna banka, nema ef til vill eirra sem hafa ekki huga endurkjri. Gagnrni gagnvart bankakerfinu hefur v veri ltil, srstaklega mia vi a gfurlega fjrmagn sem urfti til vi a bjarga v sem bjarga var innan fjrmlageirans. etta kemur meal annars fram me eim htti a rtt fyrir a peningur skattborgara var hi eina sem hlt bankakerfinu floti hausti 2008 trir enn meirihluti Bandarkjamanna a regluverk innan geirans s af hinu vonda. v er ekki a fura a umbtur kerfinu ar hafi veri takmarkaar. Askilnaur banka og fjrfestingarbanka er str hluti af v mengi.

etta arf ekki a vera annig hr slandi. Eitt af v besta sem slensk stjrnvld, fyrir hnd slendinga, gtu gert vri a lgsetja slkan askilna. Me v vru stjrnvld a sna verki, bi hrlendis og aljlegum vettvangi, a veri vri a draga lrdm af hruninu.

San essi umra fr af sta hafa komi fram hugmyndir um a mynda knamra milli starfseminnar, aallega me eim rkum a kostnaur aukist svo miki me askilnai rekstri. Me v vri askilnaur til staar a nafninu til. g hef hvergi s a hann s a raun egar a miki liggur vi. Ef fjrfestingararmur banka fer hausinn, hver annar en skattgreiandi kemur til bjargar viskiptabankastarfseminni?

Auk ess efast g um a flk me slk rk um aukinn kostna hafi raun starfa vi fjrfestingarbankastarfsemi. Aukinn kostnaur er nefnilega sraltill ef einhver, srstaklega egar a hgt er a tvista starfsemi varandi msa tti slkrar jnustu n ess a a bitni trverugleika rekstrar.

MWM

* v m bta vi a annar hfundar bkarinnar, Simon Johnson, hlt rafmagnaa ru fundi AGS slandi 10/2011.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband