Bloggfrslur mnaarins, jn 2014

Sparsamir Belgar

Almennt gengur fjrmlafri t fr forsendum um a flestir einstaklingar hegi sr me svipuum htti. Slkt httalag er oftast tali vera nlgt v a vera bundi almennri skynsemi. Eitt af v sem g hef veri a rannsaka er fjrmlahegun flks. Slkar rannsknir eru ekki takmarkaar vi atferli flks, til dmis hvernig flk hegar sr stundum skynsamlega fjrmlum (til dmis nokkur r fram a hruni egar a kolamolar virtust geta breyst gull) heldur einnig hvernig flk hegar sr mismunandi milli landa.

slendingar eru ltt gefnir fyrir a spara rtt fyrir almenna umru um mikinn sparna hrlendis. runum 1997 til 2005 var neysla almennings kringum 5-10% hrri en rstfunartekjur samkvmt ggnum fr Hagstofunni. Sparnaarhlutfall slendinga er meal hi lgsta heiminum rtt fyrir alla herslu sem lg er reglubundin sparna (hugsanlega er a einmitt vegna ess en a er efni annan pistil).Sparnaarglei Norurlandaba er til dmis miklu meiri en vi erum svipuum flokki ogGrikkland og Portgal egar kemur a sparna.

etta gefur vsbendingu um a hrs "etta reddast" hugmyndinenn fullu fjri egar kemur a fjrmlum. Eins og g hef oft bent er til a mynda mia vi 3,5% raunvxtun treikningum lfeyri, sem er gjrsamlegafrleitt vimi (FME var um daginn anna ri ra benda a gati hj lfeyrissjum er stugt a stkka v a skuldbindingar eru miaar vi vxtunsemlfeyrissjakerfi getur aldreiuppfyllt, jafnvel me varkri fjrfestingastefnu).

Ein j sem sparar miki er Belga. "etta reddast" hugsunin ar ltt upp pallbori. Sparnaarhlutfall Belga tluvert hrra en hj rum Evrpujum. Einnigfjrfesta Belgar almennt meira traustum fjrfestingum en arar jir og eru jafnvel tilbnir til a f neikva vxtun egar a ryggi er meira og agengi a fjrfestingum er auveldara (til dmis sparnaarreikningar).Mlingar slandi gefa til kynna a httugleineftir hrun hafi kolfalliog vs flk enn tilbi til a stta sig vi neikva raunvxtun (verblga sustu 12 mnui hefur reyndar veri alg a flestir innlnsreikningar bundnir rj mnui ea lengur hafa veitt gtis raunvxtun).Langtmafjrfestingar fela almennt sr meiri httu en sparnaarreikningar en veita oftast slakari vxtun en langtmafjrfestingar.

Fyrrverandi nemandi minn atferlisfjrmlum, Nicolas Lenaerts, skrifai hugavera ritger um etta efni. Hann ber samansparnaarvitund Belga vi arar nrliggjandi jir og einnig httuflni eirra. Hann telur sjlfur a hluti af skringunni s a Belgar hafi oft veri milli steins og sleggju egar str hefur geisa Evrpu ogsuvminna httuskniregar kemur a fjrfestingum. Lenaerts frir jafnvel g rk fyrir v a Belgar mttu vera meira httusknir egar kemur a fjrfestingum og ttu a dreifa betur fjrfestingum snum verbrf sem hugsu su sem langtmafjrfestingar.

Lenaerts hefurgfslega veitt mr leyfi til a birta ritger hans og er hgt a nlgast hana essari sl:

https://www.dropbox.com/s/davw96oa0njutiy/The%20impact%20of%20the%20financial%20crisis%20on%20the%20Belgian%20saving%20behaviour%20Nicolas%20Lenaerts.pdf

MWM


Afnm vertryggra neysluvsitlulna

Miki hefur veri fjalla um nausyn ess a afnema vertryggingu lnum hrlendis. mis rk, flest g, hafa veri nefnd v sambandi. Meal eirra er a vertrygg ln su a mestu leyti nm fyrir strivxtum Selabanka slands. Slkt gerir a a verkum a au virka illa vi a sl enslu egar vextir hkka og hafa takmrku hrif vi a auka hagvxt egar a strivextir eru lkkair. Einnig rast vertrygg ln ekki nausynlega me eim htti a au hkki takti vi viri hsnis. etta srstaklega vi um sland me fljtandi gjaldmiil. rin 2001-2007 styrktist slenska krnan jafnt og tt sem hlt aftur af undirliggjandi verblgu. ri 2008 snrist s run ndveru sna egar a bandarskur dollar sem kostai 60 slenskar krnur rslok 2007 kostai oktber ori 150 krnur einum tmapunkti, me tilheyrandi verblgu sem fll vertrygg ln af miklum unga. Eignarhlutur margra hsni snu urrkaist t og gott betur.

Afleit rkess a afnema eigi vertrygg ln er a flk eignist aldrei neitt hsni snu rtt fyrir a a borgi stugt af lnum snum. g ekki dmi um einstakling sem kvartaisran yfir v a hann hefi borga stugt vexti og afborganir af 12 milljna krna lni sem teki var ri 1994. Rmlega 10 rum sar st a ln enn 12 milljnum krna; a st me rum orum sta. egar g spuri hann hvert kaupviri hafi veri kom ljs a a hefi veri tplega 20 milljn krnur. Lnshlutfalli var v um a bil 60%. Viri hsnisins var hins vegar eim tmapunkti um a bil 60 milljn krnur. Eftirstvar lnsins voru v einungis um 20% af viri hsnisins.*

vertrygg ln eini kosturinn?

rtt fyrir a mrg g rksu til staar uma afnema eigi vertrygginguvarandi lnveitingar virist s skoun vera rkjandi a vertrygg ln vera eini valkosturinn stunni.vertrygg ln bera aftur mti (almennt) afar ha greislubyri upphafi lntmabils. Hgt er a gera slk ln a jafngreislulnum en er munurinn eim og vertryggum lnum orinn hart nr enginn. Veri vertrygg ln einungis boi er vibi a flk ri ekki vi greislubyrina sem fylgir eim fyrstu rin. Lntaka myndidragast samanme tilheyrandi lkkunum fasteignaveri, hugsanlega versta tma fyrir slenskt atvinnulf. vertrygg ln eru auk ess langt fr v a vera nm fyrir sveiflum slensku krnunnar. Veikist krnan hkkar verblga og vaxtastig fylgir almennt verblgu. Vaxtakostnaur heimila hkkar versta tma fyrir slenskt jflag egar a slenska krnan veikist en lkkar egar a hn styrkjist. Rtt eins og me vertryggu lnin er a innbyggt vertrygg ln a greislubyri eirra minnkar og eykst fugu hlutfalli vi elilega peningastjrnun. Raunvextir vertryggra lna ttu auk ess almennt a verahrri en vertryggra lna.

"Ver" vertryggingar

nlegum pistli sem lafur . Stephensen skrifar Frttablainu, Er afnm vertryggingar nst dagskr? rkrtt framhald, skrifar hann "...a vertryggingin er veri sem vi greium fyrir veikan og stugan gjaldmiil. n hennar virkar peningakerfi ekki. Vi losnum aldrei vi vertrygginguna nema skipta um gjaldmiil - en rkisstjrnin vill skella ls dyrunum a eina mguleika slands nrri mynt."

Hr er ekki veri a taka afstu til upptku ns gjaldmiils (ea beintengingu krnu) en a er kristaltrt, eins ogg hef ur bent , avru hsnisvsitluln sta vertryggra ea vertryggra lna almennt vi li slandi vri mguleikinn til upptku annarrar myntar tluvert auveldari. svo a byggingarvsitala hsnis s nm fyrir gengi slensku krnunnar hefur hn ekki nausynlega hrif til skemmri tma. rin 2001-2007 lkkai byggingarkostnaur stugt samhlia styrkingu krnunnar, sem geri a a verkum a innflutt hrefni vegna byggingaframkvmda uru stugt drari krnum tali, en fasteignaver hkkai sama tma langt umfram verblgu. egar a slenska krnan veiktist hkkai byggingarkostnaur gfurlega sama tma og fasteignaver lkkai umtalsvert miki.

Peningakerfi myndi lka virka betur umhverfi ar sem a hsnisvsitala vri vi li. vertryggu umhverfi hafa strivextir takmrku hrif. Hkkandi strivextir rin 2002-2007 umhverfi fljtandi gjaldmiils styrktu slensku krnuna sem dr r verblgu og slgu v ltt verblguna, sem var undirliggjandi. Hefu vertrygg ln veri vi li hefu strivaxtahkkanirnar auki vaxtabyri flks a miki (hn hefi um a bil tvfaldast) a margir hefu vart ri vi hana rtt fyrir byrga lntku upphafi.

Ofensla jflgum birtist oftast formi hkkandi fasteignavers. Ef fasteignir fara a hkka elilega miki viri, srstaklega efs hkkun vrilangt umfram almennri verblgu, fer hfustll flksvegna fasteignalna a hkka tilfinnanlega. Slkt sjlfu srkmi til me a draga r ofenslu en einnig myndu strivaxtahkkanir slku umhverfi virka betur. Sama vief samdrttur sr sta; fasteignaver lkkar en sama tma lkkar hfustll heimila og greislubyrin minnkar, sem eykur nsvigrm heimila til fjrfestinga og neyslu. Samhlia v virkar strivaxtastefna Selabankans betur v bi er a tengja hana betur vi hagvxt landsins en einnig aftengja a strum hluta gengisbreytingar samhlia breyttum strivxtum vi hsnisln heimilanna.

v er hgt a afnema vertryggingu slenskra hsnislna. a arf ekki a valda strkostlegum skaa til skemmri tma varandi efnahagsvxt, lkkun viri fasteigna ea auka greislubyri flks. Hsnisvsitluln er einfld lausn vi ann vanda.

MWM

* etta er tluver einfldun sem g fjalla um nsta pistli.

a var vital vi mig sustu viku Speglinum RV varandi hsnisvsitluna. Hgt er a nlgast upptku af vitalinu hrna: http://www.ruv.is/frett/er-husnaedisvisitala-lausnin


Upptaka annars gjaldmiils, afnm gjaldeyrishafta og hsnisvsitalan

Eitt af helstu hyggjuefnum tengslum vi snjhengjuna svoklluu, sem heldur slensku efnahagslfi gslingu gjaldeyrishafta, er a me afnmi gjaldeyrishafta kmi veiking krnunnar (hvort sem hn vri skammvinn ea a einhverju leyti varanleg) til me a auka verblgu. Jafnvel a tekin vri kvrun um a beintengja slensku krnuna vi annan gjaldmiil, ea taka einfaldlega upp annan gjaldmiil (eins og til dmis evruna), eru miklar lkur v a s tenging yri tluvert hagstara gengi fyrir slendinga en nverandi skra gengi gefur vsbendingu um. a ir a innfluttar vrur kmu til me a hkka veri og hjkvmilegu verblguskoti framhaldinu.

hrif af afnmi gjaldeyrishafta vertrygg og vertrygg ln

S run aukinnar verblgu samhlia afnmi gjaldeyrishafta, sama hvaa formi a vri, yki njan leik eftirstvar lna vertryggum lnum v a aukning verblgu bttist vi hfustl vertryggra lna sem greia arf vexti af auk afborganna. Ekki er sjlfgefi a fasteignaver fylgdi slkri run (nleg reynsla gefur til kynna a fug run tti sr sta) og v gti s eignarmyndun sem fjlskyldur hafa lagt hart a sr a skapa ori a litlu sem engu vi afnm gjaldeyrishafta.

ar sem a vaxtastig fylgir almennt verblgu er lklegt a vaxtastig hkkai vi afnm gjaldeyrishafta annig a fjlskyldur me vertrygg ln yru einnig fyrir barinu afnmi gjaldeyrishafta. sta ess a verblga btist vi eftirstvar slkra lna yrftu au heimili a glma vi hrra vaxtalag sem gti auki greislubyrina afar miki, jafnvel of miki fyrir mrg eirra. S aukning gti ori miklu meiri en hj eim sem vru me vertrygg ln, nema ef eir lntakendur vru me vaxtaak lnum snum. Vaxtak vertryggum lnum eru ekkert anna en nnur tgfa af vertryggum lnum, en bum tilfellum er veri a taka ln vegna verblgu, ea hrra vaxtastigs tilfelli vertryggra lna, til a jafna t greislubyri lnanna.

nnur einfaldari lei - HNV

a er til einfld lei til a minnka etta hgg sem hlytist af afnmi gjaldeyrishafta. Ef hsnisln yru tengd hsnisvsitlu (HNV) yru hrifin af afnmi gjaldeyrishafta tluvert minni; a er jafnvel hugsanlegt a hfustll fasteignalna lkkai tmabundi framhaldi af slkum agerum. sta ess a ln sveifluust takti vi verblgu, sem getur sveiflast fugu hlutfalli vi viri fasteignar, fylgja ln tengd HNV einfaldlega mlingu viri fasteigna samkvmt jskr slands (ur Fasteignamati rkisins). v er beintenging hsnislna vi gengi slensku krnunnar, einn helsti ljur vertryggra lna, afnumin me hsnisvsitlulnum.

Reynslan snir a fasteignaver hkkar ekkingjanlegaegar a slenska krnan styrkist elilega miki (sem hylur undirliggjandi verblgu) en lkkar versta tma fyrir slensk heimili samhlia versandi efnahag og egar a slenska krnan veikist (sem skapar verblguskot). Reynslan rin 2002-2010 sndi etta verki og ekki er sta til a halda a s run veri ruvsi framtinni.

Me afnmi gjaldeyrishafta (gti veri formi tengingar vi annan gjaldmiil ea upptku hans) er vibi a skammtmahrifin fyrir slenskt efnahagslf gtu ori erfi svo a langtmahrifin vru jkv. Hggi yri hjkvmilega ungt fyrir flest heimili sem vru ekki skuldlaus, sama hvort um vri a ra vertrygg ea vertrygg ln. Vru slensk heimili auknum mli me ln tengd HNV vri slk run hins vegar lkleg. Ef eitthva er kmi hfustll lna jafnvel til me a lkka tmabundi samhlia samdrtti (egar a slensk heimili urfa mest v a halda) en hkka samhlia auknum langtmahagvexti (egar a almennt gri rkir hj slenskum heimilum).

Byggingarkostnaur og raunviri barvers

etta er ekki alveg svo einfalt. Me tmabundinni veikingu krnunnar hkkar innflutningsver byggingarvara sem gerir nbyggingar drari. Byggingarkostnaur myndi hjkvmilega hkka og drgi tmabundi r framkvmdum. Minni framkvmdir a minna frambo hsnis og samkvmt einfldum frum varandi framboi og eftirspurn leiir slkt til hkkandi bavers. hrifin af v yru hins vegar miklu minni auk ess sem a vntun fasteignum er aallega tengd minni eignum, sem hafa hlutfallslega minni hrif fasteignaver. v m vi bta a nlega birtist grein Viskiptablainu, Fasteignaver rkur upp eftir Guna Rnar Gslason, sem snir a raunviri barhsnis er 66,8%-23,3% hrra dag mia vi rin 2000-2004, r sem a fir tldu a fasteignaver vri srstaklega lgt.

S vilji jarinnar um a beintengja gjaldmiil okkar vi aljlegan gjaldmiil, hvaa formi sem er, og afnema samhlia v gjaldeyrishft, er almenn upptaka HNV vegna fasteignalna strt skref ttina.

Samantekt um kosti HNV birtist Frttablainu dag - sj hrna

http://www.visir.is/husnaedisvisitala-/article/2014706039919

MWM


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband