Bloggfęrslur mįnašarins, október 2015

Įhęttuįlag hlutabréfa

The Economist fjallaši nżveriš um hiš mikla įhęttuįlag sem veršlagt vęri ķ virši rśssneskra hlutabréfa. Taldi höfundur greinarinnar žaš vera nokkuš augljóst aš innlendir jafnt sem erlendir fjįrfestar treystu žarlendum stjórnvöldum ķ takmörkušum męli. Er bent į aš mešaltal V/H hlutfalls rśssneskra hlutabréfa sé einungis rśmlega 5 en sé um žaš bil 12,5 hjį öšrum hlutabréfavķsitölum į nżmarkašssvęšum. Žvķ er verš hlutabréfa žar rśmlega helmingi lęgra en žaš ętti aš vera vęri žaš nįlęgt mešaltali annarra markaša, sé litiš til virši hlutabréfa į mörkušum og hagnašar skrįšra félaga. Reiknast höfundi aš munurinn į markašsvirši hlutabréfa nemi žvķ sem nemur um $7.000 į hvern Rśssa.

Erfitt er aš tala um mešaltal V/H hlutfalls ķslenskra hlutabréfa frį hruni meš nįkvęmum hętti. Bęši hafa afar fį bréf veriš skrįš ķ Kauphöllinni žar til nżlega og auk žess žyrfti aš lķta sérstaklega til V/H hlutfalls Össurar, Marels og Icelandair sem vega afar žungt žar sem aš markašsvirši žeirra er töluvert hęrra en allra hinna félaganna. Segja mį žó aš V/H hlutfalliš hafi veriš ķ kringum 12-15 mest allt tķmabiliš fyrir flest félög skrįš ķ Kauphöllinni.

Žvķ hefur žetta įhęttuįlag sem veršlagt er ķ rśssneskum hlutabréfum ašeins ķ takmörkušum męli komiš fram ķ ķslenskum hlutabréfum sķšustu įr, žrįtt fyrir hiš gķfurlega mikla tap sem ķslenska žjóšin žoldi ķ tengslum viš hlutabréf įrin 2007-2008. Hafa jafnvel raddir heyrst um aš bóla hafi myndast į ķslenskum hlutabréfamarkaši. Markašsvirši ķslenskra hlutabréfa skrįš ķ Kauphöll Ķslands er nś ķ kringum 900 milljaršar króna en vęri meš sama rśssneska margfaldara og vķsaš er ķ grein The Economist einungis ķ kringum 400 milljaršar króna. Munurinn samsvarar um žaš bil fjóršungi af vergri landsframleišslu Ķslands.

Margir halda žvķ fram aš ein įstęša žess aš ķslensk hlutabréf hafi veriš ešlilega eša jafnvel of dżrt veršlögš séu fjįrmagnshöft. Fjįrmagn hafi einfaldlega ekki haft ķ önnur skjól aš leita. Hafi slķkt veriš raunin hefšu Ķslendingar einfaldlega sett allt sitt sparifé ķ bankabękur į slökum kjörum en meš eins mikiš öryggi og mögulegt er hérlendis hvaš varšar stöšugleika og seljanleika (1). Ķslensk stjórnvöld, bęši žau sem nś rķkja og einnig žau sem stżršu landinu įrin eftir hrun, eiga aftur į móti mikiš hrós skiliš. Hér hefur nįnast kraftaverk įtt sér staš hvaš varšar uppbyggingu į trausti til fjįrmįlakerfisins sem var brunarśstir einar fyrir sjö įrum sķšan (2). Įhyggjur af žvķ aš Ķsland yrši Kśba noršursins eru óšum aš verša fjarlęg minning. Ķ žvķ sambandi mį benda į aš hęgt var aš binda fjįrfestingar ķ ašra fjįrfestingakosti en hvergi hafa augljós bólueinkenni myndast.

Žaš mį žvķ segja aš mišaš viš žaš įhęttuįlag sem sést į mörgum mörkušum žį sé žaš afar lįgt į Ķslandi. Lękkun į įvöxtunarkröfu ķslenskra skuldabréfa og hękkun gengis hlutabréfa eru skżr merki žess aš tiltrś į ķslenskt efnahagslķf er aš aukast. Žetta hefur bersżnilega komiš fram eftir aš ašgeršir ķ tengslum viš fjįrmagnshöft voru tilkynnt 8. jśnķ ķ sumar hękkaši lįnshęfiseinkunn rķkissjóšs hjį öllum žremur helstu lįnshęfismatsfyrirtękjunum, og er žaš til dęmis nś BBB hjį Standard & Poor‘s. Tel ég einsżnt ķ žeim efnum aš nśverandi įvöxtunarkrafa skuldabréfa endurspegli vęntingar um aš žaš sé ekki spurning um hvort heldur hvenęr žaš mat hękki ķ A, sem er svipaš mat og fyrirtękiš veitti ķslenska rķkinu įrin fyrir hrun. Žaš kemur til meš aš styrkja innlendar fjįrfestingar enn frekar.

MWM

 (1) Meš seljanleika į ég viš möguleika žess aš fį fjįrmagn til baka ķ formi beinharša peninga.

(2) Fjalla ég til dęmis um žetta ķ grein sem ég skrifaši meš Žresti Olaf Sigurjónssyni og Murray Bryant sem nefnist Restoring Trust in Public Institutions and the Financial System og birtist ķ ritinu International Journal of Economics and Accounting.


Lįnshęfiseinkunn og Ķsland - Fyrirlestur

Eitt af žvķ sem mestu mįli skiptir varšandi fjįrfestingar er įhętta tengd žeim. Ef įhętta er talin vera lķtil ķ rekstri fyrirtękis er įhęttuįlagiš ķ hlutabréfaverši žess einnig lķtiš. Žetta hefur įhrif į hlutabréfaverš fyrirtękja. Meš auknu įhęttuįlagi lękkar virši hlutabréfa.

Sömu sögu mį segja um veršmęti skuldabréfa. Įhętta tengd śtgefanda skuldabréfa hefur stundum gķfurleg įhrif į gengi žeirra. Žetta er eitthvaš sem aš stór hluti ķslensku žjóšarinnar man vęntanlega vel eftir. Ķ hruninu jókst įhęttumat fjįrfesta į ķslenskum rķkisskuldabréfum. Virši žeirra kolféll enda höfšu margir įhyggjur af žvķ aš ķslenska rķkiš gęti ekki stašiš viš skuldbindingar sķnar (ótrślegt aš žetta hafi veriš raunveruleikinn fyrir ašeins sjö įrum sķšan). Hefši įstandiš veriš varanlegt hefši žaš haft veruleg įhrif į ķslenskt efnahagslķf.

Meš auknu įhęttuįlagi sem markašur telur tengjast śtgefanda žį lękkar verš skuldabréfa žess, sem leišir til žess aš įvöxtunarkrafa žeirra hękkar (sambandiš er öfugt, eins og aš vega salt). Įvöxtunarkrafan sem gerš var į markaši til ķslenskra rķkisskuldabréfa ķ kjölfar hrunsins, sem hefši aš stóru leyti endurspeglaš framtķšarvaxtakostnaš ķslenska rķkisins, var 16-17% (ķ dag er hśn ašeins tęplega 6%). Vęnt veršbólga nęstu įrin var miklu hęrri en hśn er ķ dag en einnig spilaši sś stašreynd aš traust fjįrmįlaheimsins gagnvart Ķslandi var ķ molum. Hefši slķkt traust ekki veriš endurheimt vęri nśverandi vaxtakostnašur Ķslendinga ķ dag miklu hęrri.

Žetta endurspeglašist ķ žeirri lįnshęfieinkunn sem ķslensk skuldabréf nutu įrin fyrir hrun. Helstu fyrirtęki sem veita lįnshęfieinkunnir gįfu ķslenska rķkinu hęstu einkunn, eša žvķ sem nęst, sem hęgt var aš fį um tķma. Öldin var önnur eftir hrun og lentu ķslensk rķkisbréf ķ svokallašan ruslflokk. Eftir žaš hefur stöšugur efnahagsbati leitt til žess aš innlend vaxtakjör hafa batnaš. Nżleg tilkynning um vęnt afnįm hafta sķšastlišins jśnķ jók tiltrś markašarins enn frekar į ķslenska fjįrmįlamarkašinn. Žrįtt fyrir aš veršbólguvęntingar į nęstunni séu hįar hefur įvöxtunarkrafa gerš til ķslenskra rķkisbréfa lękkaš um žaš bil 2% (200 bps), enda hefur lįnshęfieinkunn ķslenskra rķkisskuldabréfa hękkaš og tel ég sjįlfur góšar lķkur į žvķ aš hśn eigi eftir aš hękka enn frekar.

Lķtiš hefur veriš fjallaš um lįnshęfieinkunnir į Ķslandi. Mesta umręšan tengdist hruninu, bęši vegna žess aš lįnshęfni ķslenskra skuldabréfa lękkaši svo mikiš og einnig af žvķ aš mörg fyrirtęki sem veittu slķkar einkunnir stóšu sig engan veginn nęgilega vel įrin fyrir hrun, sérstaklega ķ tengslum viš aš meta fasteignavafninga. Engu aš sķšur eru lįnshęfiseinkunnir afar mikilvęgar į fjįrmįlamörkušum ķ dag.

Sveinn Héšinsson skrifaši nżlega MSc ritgerš, sem ég leišbeindi, žar sem aš hann veltir upp žeirri spurningu hvort aš aukin notkun į lįnshęfieinkunnum geti aukiš virši skuldabréfamarkašar į Ķslandi. Hann veltir upp žeirri spurningu hvort aš ķslensk fyrirtęki gętu meš žvķ minnkaš óvissuįlag į śtgefnum skuldabréfum sķnum og lękkaš žannig fjįrmagnskostnaš og aušveldaš žeim aš fjįrmagna rekstur sinn. Efniš er afar mikilvęgt varšandi frekari uppbyggingu ķslensks fjįrmįlamarkašar śr žeim rśstum sem hann var ķ haustiš 2008. Sveinn heldur hįdegisfyrirlestur um žetta efni ķ Hįskólanum ķ Reykjavķk mišvikudaginn 21.október ķ stofu M105 klukkan 12.10. Ég hvet alla til aš męta.

MWM

Sjį hér hlekk aš ritgerš Sveins.

 


Erlent innflęši fjįrmagns - lęgri vaxtakostnašur

Ķ gamla daga, žaš er įrin 2005-2007, tóku margir erlendir fjįrfestar töluverša įhęttu meš žvķ aš fjįrfesta ķ ķslenskum skuldabréfum sem veittu hęrri vexti en sambęrileg skuldabréf ķ eigin löndum. Framarlega ķ flokki voru žżskir bankamenn,sem töpušu sķšan gķfurlegum fjįrhęšum į slķkum fjįrfestingum.

Žar meš er žó ekki sagt aš óviturlegt sé aš fjįrfesta ķ skuldabréfum śt um allan heim. Žaš er žvert į móti ešlileg įhęttudreifing aš setja ekki öll fjįrfestingareggin ķ heimabyggš. Vandręšin byggšust į žvķ aš ķ fjįrfestingarumhverfi žar sem aš allt of mikiš fjįrmagn var til stašar var veriš aš lįna til ķslenskra ašila upphęšir sem voru glórulausar og juku ženslu allt of mikiš hérlendis hvaš atvinnulķf varšaši og myndušu lįnin einnig bólu į ķslenskum fjįrmįla- og fasteignamarkaši.

Meš vęntu afnįmi hafta er aftur fariš aš bera į žvķ aš erlendir fjįrfestar séu farnir aš fjįrfesta ķ ķslensk rķkisskuldabréf. Hver hefši trśaš žessu fyrir nokkrum įrum sķšan? 

Uppgangur ķ ķslenska efnahagslķfinu og samhliša žvķ nišurgreišslur į skuldum rķkis og einstaklinga hefur aukiš traust alžjóšlegra fjįrfesta į ķslenskt višskiptalķf į nżjan leik. Meš afnįmi hafta fara fjįrfestar aš bera saman ķslensk skuldabréf viš sambęrileg erlend skuldabréf. Įvöxtunarkrafa ķslenskra skuldabréfa, bęši hvaš varšar nafnvexti og raunvexti, er töluvert hęrri en įvöxtunarkrafa rķkistryggšra erlendra bréfa. Slķkt misvęgi hefur minnkaš sķšan tilkynnt var um afnįm hafta og tel ég lķklegt aš sś žróun hafi ekki enn runniš sitt skeiš. Įvöxtunarkrafa rķkisskuldabréfa ķ Portśgal er til aš mynda miklu lęgri en į Ķslandi žrįtt fyrir aš lįnshęfismat Portśgala sé oršiš töluvert lęgra. Ekki mį lķta framhjį žvķ aš veršbólguvęntingar į Ķslandi eru hįar nęstu tvö įrin. 

Vegna aukinnar eftirspurnar į ķslenskum skuldabréfum hafa sumir rįšamenn lżst yfir įhyggjum. Žęr eru byggšar į žeirri óheillažróun sem įtti sér staš ķ gamla daga. Žaš eru auk žess mörg žekkt dęmi ķ fjįrmįlasögunni um aš erlent fjįrmagn hafi olliš ofženslu ķ smęrri rķkjum og er Tęlandi gott dęmi um slķkt į tķunda įratug sķšustu aldar. Žaš er vart aš ég žori aš taka svona til orša en nś eru hlutir öšruvķsi. Fjįrmagniš sem nś streymir inn er ekki ķ sama męli og įšur. Žaš er ekki jöklabréfafaraldur. Bśiš er aš vonast eftir erlendu fjįrmagni ķ mörg įr og loksins žegar aš žaš kemur hafa menn įhyggjur.

Lķtil umręša hefur žó įtt sér staš um jįkvęšu įhrif žess aš fį erlent fjįrmagn til landsins. Įvöxtunarkröfur skuldabréfa hafa lękkaš töluvert mikiš, sérstaklega óverštryggšra bréfa, mešal annars vegna įhuga erlendra fjįrfesta. Žegar veriš er aš veita langtķmalįn žį skipta žęr tölur mestu mįli. Žvķ er višbśiš aš vaxtabyrši óverštryggšra lįna minnki nęstu misseri svo lengi sem aš erlendir fjįrfestar sżni žeim įfram įhuga. Auk žess hefur įvöxtunarkrafa verštryggšra Ķbśšabréfa aldrei veriš jafn lįg, aldrei.

Lįnakostnašur fyrirtękja lękkar einnig meš tilkomu erlends fjįrmagns į ķslenskum skuldabréfamarkaši. Ķslensk rķkisskuldabréf mynda gólf į žvķ hversu lįg įvöxtunarkrafa skuldabréfa śtgefnum af fyrirtękjum getur oršiš. Jafnvel žó aš stżrivextir hękki og skammtķmalįn žvķ lķka, žį gęti fjįrmagnskostnašur ķslenskra fyrirtękja lękkaš nęstu misseri  žvķ aš žau hafa bęši meiri möguleika į žvķ aš fjįrmagna sig meš lengri lįnum en žau hafa haft sķšustu įr og geta auk žess gert slķkt jafnvel į betri kjörum en įšur.

Erlendar fjįrfestingar ķ ķslensk rķkisskuldabréf eru žvķ eins og stašan er ķ dag ekkert annaš en jįkvęš žróun fyrir ķslensk heimili og fyrirtęki. Fögnum žvķ.

MWM

ps. ég fjalla ķtarlega um įhrifin af losun fjįrmagnshafta ķ nżjasta hefti Frjįlsrar verslunar.


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband