Bloggfęrslur mįnašarins, september 2012

Made in Organic Iceland

Eitt af žvķ sem flestir sem fara ķ matvęlabśšir ķ Bandarķkjunum taka fljótt eftir er hversu mikill veršmunur er į matvęli sem eru erfšabreytt meš einhverjum hętti og žeirra sem eru žaš ekki, almennt nefnd lķfręn matvęli eša organic į enskri vķsu. Mķnar óformlegu athuganir benda til žess aš matvęli, hvort sem veriš er aš ręša mjólk, kjöt eša ašrar tegundir žeirra eru um žaš bil tvöfalt dżrari ef žau eru lķfręn.

Žaš er góš įstęša fyrir žessu. Erfšabreytt matvęli eru ķ mörgum tilvikum drasl matvęli sem fólk einfaldlega ętti ekki aš borša. Žessu hefur veriš lżst vel ķ nokkrum heimildaržįttum- og myndum, til aš mynda Food Inc. (sumt ķ žeirri mynd er hreinlega ekki fyrir viškvęma - http://www.youtube.com/watch?v=lD-bZkb0Aws) og SuperSize Me (http://www.youtube.com/watch?v=HDqqiWhXAFE&feature=fvwrel). Auk žess eru įhrif slķkra matvęla alls ekki ljós ķ dag, en ég hef ekki enn séš góš rök fyrir žvķ aš erfšabreytt matvęli séu óskašleg. Segja mį aš veriš sé aš framkvęma stęrstu rannsókn allra tķma meš erfšabreyttum matvęlum og eitri tengt išnašinum žar sem aš stór hluti heimsins er žįtttakandi, hvort sem fólki lķkar betur eša verr.

Nżlega var birt skżrsla sem valdiš hefur fjašrafoki. Nišurstöšur rannsóknarinnar sżnir fram į alvarleg eitrunarįhrif erfšabreytts maķss og illgresiseyšisins, Roundup, sem er seldur ķ öllum helstu garšyrkjuverslunum į Ķslandi. Oddnż Anna Björnsdóttir fjallar ķtarlega um nišurstöšurnar hérna - http://www.mbl.is/smartland/pistlar/oddnyanna/1258458/.  (Višbót 25.9 - Ég veit ekki hversu įreišanleg žessi rannsókn er; hvort sem aš nišurstöšur halda vatni eša ekki skiptir ekki öllu mįli enda er žessi rannsókn ekki meginefni žessarar greinar heldur aš vekja athygli į žessu mįli žvķ aš ég tel aš žörf sé į umręšunni - aš gera ekkert er įkvešiš val)

Ó, fögur er vor fósturjörš

Nś hefur milljónum veriš variš ķ aš kynna hreinleika Ķslands. Hefur žessi herferš, byggš į traustum grunni, tekist meš žeim įrangri aš hingaš flykkjast erlendir feršamenn. Allir sem hafa fariš ķ Flugleišavél undanfarin įr sjį aš veriš er aš selja tśristum varning sem tengist meira og minna hreinleika nįttśruaušlinda landsins. Lķklegt er aš helstu tękifęri śtflutnings nęstu įra tengist slķkum hreinleika.

Einhverra hluta vegna viršist žessi umręša ekki nį upp į pallboršiš varšandi innlend matvęli. Žetta er ekki alveg rétt, umręšan hefur veriš undir yfirboršinu en hefur litlu skilaš. Aš mķnu mati ętti aš banna hérlendis erfšabreytingar ķ matvęlum (hvort sem er ręktun, korn eša annarra nota) og styrkja žann grunn bśiš er aš byggja varšandi ķmynd Ķslands.

Auk žess, ef horft er til lengri tķma, į eftirspurn eftir alvöru matvęlum einungis eftir aš aukast. Ķsland gęti veriš ķ lykilstöšu aš vera leišandi ķ framleišslu slķkra gęšamatvęla. Af hverju viljum viš framleiša vörur sem kosta $1 žegar aš viš getum hęglega fengiš $2 fyrir žęr meš žvķ einu aš hafa "Made in Iceland" skrifaš į žęr, sem jafngildir įkvešinn gęšastimpil um hreinleika sem fęli ķ sér lķfręna vöru. Žetta myndi samhliša žvķ styrkja ķmynd sjįvarafurša landsins.

Žessi umręša takmarkast ekki lengur viš vķsindatķmarit og einhverskonar hippamenningu. Wall Street Journal fjallar um žessa rannsókn en žar kemur fram aš žarlend stjórnvöld ķhugi aš banna innflutning į erfšabreyttum maķs ef žessar nišurstöšur eru stašfestar - http://www.economywatch.com/in-the-news/french-government-to-review-study-linking-monsanto-corn-and-cancer.21-09.html. Žessi žróun į einungis eftir aš aukast sem gerir ašgreiningu enn naušsynlegri.

Hvaš viljum viš?

Žetta er ekki einungis spurning um ķmynd heldur almenn lķfsgęši okkar Ķslendinga. Sjįlfur reyni ég alltaf aš kaupa ķslenskar afuršir ķ staš erlendra žegar kemur aš matarinnkaupum. Af hverju kaupa Ķslendingar gręnmeti frį til dęmis Spįni žar sem aš algjör óvissa rķkir um mešhöndlun žess ķ staš žess aš kaupa innlent gręnmeti sem viš vitum er mešhöndlaš ķ fķnum gróšurhśsum rétt utan bęjarmarka höfušborgarsvęšisins? Į mķnu heimili höfum ķ žessu sambandi įkvešiš aš styšja ķslenskan matvęlaišnaš sem tekur ekki žįtt ķ erfšabreyttum efnum og byrjušum fyrir nokkru sķšan aš kaupa Bygga (sem okkur er tjįš aš innihaldi ekki erfšabreytt efni) ķ staš Cheerios.

Gömul og lśinn rök eru aš įhersla į lķfręnan mat séu gamaldags og lśti ekki aš framgangi tękninnar. Ég tel aš žaš ętti aš snśa žeim rökum viš; žaš er framsękni aš ašgreina sig frį öšrum (til dęmis Apple) og einblķna į góšar vörur sem veita lķfsgęši.

MWM


Séreignarsparnašur til greišslu hśsnęšislįna

Gušlaugur Žór Žóršarson kom meš afar góša tillögu ķ greininni Sparnašarlausn fyrir heimilin sem hann birti į Pressunni ķ dag - http://www.pressan.is/pressupennar/LesaGudlaug/sparnadarlausn-fyrir-heimilin - žar sem hann leggur til aš fólk geti notaš séreignarsparnaš sinn til greišslu hśsnęšislįna. 

Gušlaugur segir:

"Žaš er rökrétt aš leyfa fólki aš nżta séreignasparnašinn til aš greiša nišur hśsnęšisskuldir sķnar. Žaš er ólķklegt aš įvöxtun į lķfeyrissparnašinum nįi aš vera jafn vaxtakostnaši hśsnęšislįna til lengri tķma. Ķslendingar hafa lķka lęrt žaš aš biturri reynslu aš sama hvert įrferšiš er skuldirnar žęr fara ekki. Eignir geta bólgnaš śt eša horfiš en skuldirnar eru alltaf til stašar.

Ég legg žvķ til aš fólki verši gert heimilt  aš nżta séreignasparnašinn sinn til aš lękka hśsnęšisskuldir.  Bęši meš žvķ aš nżta žį inneign sem aš žaš į og einnig meš žvķ aš greiša inn į höfušstól lįnanna nęstu fimm įrin ķ gegnum séreignasparnašar fyrirkomulagiš, ž.e. nżta bęši eigin framlag og framlag launagreišanda, įsamt skattspörun til žess aš lękka höfušstól lįna og žannig vaxtakostnaš į komandi įrum.

Hverjir eru kostirnir?

1. Žetta léttir lķf žeirra fjölskyldna sem aš skulda og eiga inneign ķ séreign eša eru  aš borga ķ séreign.

2. Fjįrfestingažörf lķfeyrissjóšanna minnkar  žar sem aš „eignir“ žeirra eru nżttar til aš greiša nišur skuldir viškomandi sjóšfélaga. Fjįrfestingažörf lķfeyrissjóšanna er mikiš vandamįl žegar aš žeir geta ekki fjįrfest ķ śtlöndum og žaš bżšur heim hęttunni į eignabólumyndun.

3. Žetta minnkar bankakerfiš. Śtlįnasafniš minnkar sem og eignir žeirra.  Aš sama skapi fękkar višskiptavinum ķ fjįrhagsvanda.

4. Hér er leiš rįšdeildar og sparnašar nżtt til aš greiša śr skuldavandanum."

Ķ framhaldi af fleiri upptalningum segir Gušlaugur: "Ég hef veriš žeirrar skošunar ķ langan tķma aš viš eigum aš hjįlpa fólki til aš eignast en ekki hvetja žaš til aš skulda."

Žessu er ég hjartanlega sammįla.  Hef ég reyndar veriš žessu sammįla ķ nokkur įr og undrast aš žetta hafi ekki veriš meira ķ umręšunni.  Ķ febrśar 2009 ritaši ég grein ķ Višskiptablašinu sem bar heitiš Séreignarsparnašur śr fjötrum - http://www.slideshare.net/marmixa/sreignarsparnaur-fjtrum - žar sem žessi sama tillaga var borin fram meš įlķka rökum.  Žó var sś tillaga mķn ekki nż af nįlinni, bęši nśverandi rķkisstjórn og stjórnarandstaša höfšu višraš hugmyndina įšur.  Rök gegn žessu höfšu komiš fram sem voru lķtt haldbęr.

Nś les alžjóš ef til vill ekki Višskiptablašiš en hśn les Fréttablašiš en žar, nįnar tiltekiš 22.9.2009, birtist grein mķn Séreignarsparnašur - hśsnęšislįn - http://www.visir.is/sereignarsparnadur---husnaedislan/article/2009627681736 - žar sem ég višra hugmyndina į nżjan leik. Einhverra hluta vegna viršist enginn žingmašur hafa séš įstęšu til aš fylgja žessu eftir, fyrr en nś.

Vonandi nęr Gušlaugur Žór betri įrangri ķ žessu mįli ķ žetta sinn.  Flest fólk er aš greiša töluvert hęrri vexti en séreignarsparnašur getur raunhęft veitt og hefur biliš einungis aukist sķšan aš greinar mķnar birtust.  Žvķ er žessi tillaga oršin löngu tķmabęr.

MWM


Ašskilnašur višskiptabanka og fjįrfestingabanka

Alžingi įlyktar aš fela efnahags- og višskiptarįšherra aš skipa nefnd er endurskoši skipan bankastarfsemi ķ landinu meš žaš aš markmiši aš lįgmarka įhęttuna af įföllum ķ rekstri banka fyrir žjóšarbśiš, meš ašskilnaši višskiptabanka og fjįrfestingarbanka. Nefndin skoši stefnumótun nįgrannarķkja ķ žessu sambandi, ljśki störfum og skili tillögum sķnum fyrir 1. október 2012.

Ofangreindur texti er upphaf tillögu til žingsįlyktunar um ašskilnaš višskiptabanka og fjįrfestingarbanka sem lögš var fram ķ vor.  Hana er hęgt aš lesa ķ heild sinni hér - http://www.althingi.is/altext/140/s/1010.html.  Nešst ķ skjalinu er fylgiskjal III žar sem aš vķsaš er ķ grein mķna sem birtist ķ Morgunblašinu ķ lok febrśar įriš 2009, eša fyrir 3 og hįlfu įri sķšan, žar sem ég kem meš rök fyrir ašskilnaši.  Žau rök eru enn ķ fullu gildi.

Eftir furšu mikla žögn um žetta brżna mįlefni létu višbrögšin ekki į sig standa viš žessa tillögu, almennt hjį ašilum sem hafa hagsmuna aš gęta.  Pétur Einarsson, forstjóri Straums fjįrfestingabanka, skrifaši ķ grein ķ lok jśnķ žar sem aš hann segir mešal annars: Standi hefšbundnir višskiptabankar lķka ķ fjįrfestingabankastarfsemi žį eru žeir lķklegir til aš vera meš stęrri efnahagsreikning og dżrara veršur aš koma žeim til bjargar og bętir viš aš vegna žess er betra aš hafa fjįrfestingabankastarfsemi ašskilda frį almennri innlįnastarfsemi meš óbeinni rķkisįbyrgš. Sem forstjóri fjįrfestingabanka hefur Pétur hag af žvķ aš starfsemin sé ašskilin.

Gušmundur Örn Jónsson hjį FME skrifaši einnig greinina Ašskilnašur višskiptabanka frį annarri fjįrmįlastarfsemi (http://www.fme.is/media/utgefid-efni/Fjarmal-2-19.juni.pdf) ķ sumar.  Hann bendir į aš ķ nśtķma hagkerfi į sérhęfingu og višskiptum séu greišslur ekki ķ formi vöruskipta heldur peninga og žvķ séu vissir hlutar fjįrmįlakerfisins lķfsnaušsynlegir fyrir nśtķma hagkerfi.  Hann klikkir śt meš žvķ aš segja aš "bönkum žannig reynst öršugt aš fęra rök fyrir yfirlżsingum sķnum um aš ašskilnašurinn leiši til minni tekjumöguleika og minnkandi samkeppnishęfni."  FME ętti aš vera hlutlaus stofnun en ekki er óešlilegt aš hśn ašhyllist ašskilnaši žar sem aš aušveldara er aš halda višunandi regluverki meš ašskilnaši ķ rekstri banka.

Ég er augljóslega sammįla rökum ofangreindra einstaklinga. 

Žessar greinar voru lķklegast višbrögš viš skżrslu unna af Arion banka skömmu įšur žar sem spurt er hvort aš breyting sé til batnašar (http://www.arionbanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=26119).  Žaš ętti ekki aš koma į óvart aš nišurstaša žeirrar skżrslu er aš svariš sé nei.  Hśn er aš mörgu leyti įgętlega unnin en margar įlyktanir eru dregnar sem eru ķ besta falli langsóttar.  Tķmaritiš Vķsbending benti į žį allra ótrślegustu og geri ég žaš lķka.

"Eins og įšur hefur komiš fram hafa umtalsveršar breytingar įtt sér staš sķšustu misseri ķ fjįrmögnun banka en ašskilnašur leišir til enn frekari breytinga ķ žeim efnum. Ķ kjölfar ašskilnašar byggist fjįrmögnun višskiptabanka ķ enn meiri męli į innlįnum. Af žeim sökum veršur geta žeirra til aš taka lįn, önnur en žau sem byggjast į vešsetningu eigna, lķtil. Notkun eignavarinna skulda višskiptabanka eykst žvķ auk žess sem dregur śr getu žeirra til aš gefa śt skuldir sem teljast til almennra krafna.

Žetta kann aš hafa nokkrar afleišingar. Ef višskiptabanki fer ķ žrot er minna en įšur af almennum kröfum til aš męta tapi auk žess sem vešsetning eigna er almennt meiri. Afleišingin er sś aš minni lķkur eru į žvķ aš nęgar eignir séu til aš męta öllum forgangskröfum. Žar meš er ólķklegra aš hęgt sé aš fęra innstęšur yfir ķ nżtt félag įsamt eignum ķ žeim tilgangi aš tryggja óhindraša greišslumišlun. Aš žessu leyti gęti ašskilnašur leitt til žess aš dżrara yrši aš glķma viš žrot banka."

Meš öšrum oršum, ef višskiptabanki, sem er ekki lķka fjįrfestingarbanki, fer ķ žrot žį er erfišra aš lįta kröfuhafa taka skellinn.  Žetta er rétt.  Żmsar spurningar vakna žó viš žetta.  Bišja kröfuhafar ekki einfaldlega um hęrra vaxtastig žegar veriš er aš lįna til ķslenskra banka meš žetta sjónarmiš?  Auk žess žęttu erlendir kröfuhafar, sem žurfa aš taka į sig meira tap žegar aš innstęšur eru fluttar yfir ķ nżtt félag (lesist banka), žetta vera įhugaverš rök sem vert vęri aš grandskoša.

Félag višskiptafręšinga og hagfręšinga hefur blįsiš til fundar um žetta mįlefni.  Nįnari upplżsingar koma fram į vefsķšu félagsins, www.fvh.is.

 

MWM

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband