Bloggfćrslur mánađarins, mars 2013

Íslensk skuldabréf - langtímasjónarmiđ

Miklar sveiflur urđu á gengi íslenskra skuldabréfa í síđustu viku. Helsta ástćđa ţess var sú sýn ađ erlendir fjárfestar í "gíslingu" međ fé sitt á Íslandi mćttu ekki eiga áfram ţau skuldabréf sem mest viđskipti eru međ og ţví vćri tímabundin söluţrýstingur í farvatninu. Einhver lýsti ţessu sem "slátrun" á skuldabréfamarkađi. Nú ţegar ađ lćkkunin er ađ mestu gengin til baka kallast ţetta leiđrétting (Már Guđmundsson tók ţannig til orđa), eitthvađ sem ég hef aldrei skiliđ; kom í millitíđinni í ljós einhver skekkja í útreikningum á markađsvirđi skuldabréfa?

Ţađ sem skiptir ţó öllu máli er ađ skuldabréf eru enn verđlögđ á ţeim kjörum ađ ţau eru góđur kostur (hér skauta ég framhjá ţví ađ íslensk ríkistryggđ skuldabréf eru ekki nauđsynlega án skuldaraáhćttu, en í skugga gjaldeyrishafta má segja ađ ţau séu sá kostur sem komist nćst ţví). Vöxtur vergrar landsframleiđslu jókst ađeins um tćp 2% á síđasta ári og ekki virđist breyting til batnađar vera í farvatninu. Í ljósi ţess sterka sambands sem ríkir á milli ţjóđarframleiđslu og ávöxtunarkröfu sem hćgt er ađ gera til ríkispappíra (og reyndar hlutabréfa líka) var hćkkun ávöxtunarkröfunnar byggđ á skammtímasjónarmiđum.

Til samanburđar má benda á ađ bandarísk verđtryggđ skuldabréf tryggđ af ríkinu (ţau eru til) bera nú enga raunávöxtun á međan ađ á Íslandi bera svipuđ bréf í kringum 2,5% raunávöxtun.

Skuldabréf eru langtímafjárfesting og ţví ţarf ađ líta fyrst og fremst til langtímasjónarmiđa ţegar veriđ er ađ fjárfesta í slíkum pappírum.

Ţví skiptir ţađ litlu máli til lengri tíma hvort ađ einhverjum fjárfestum sé bannađ eđa ekki ađ eiga í íslenskum ríkispappírum. Sé erlendum kröfuhöfum bannađ ađ eiga í ţeim ţá aukast líkur á ţví ađ gjaldeyrishöftum sé aflétt og litiđ sé á nýjan leik á fjárfestingakosti međ langtímasjónarmiđ ađ leiđarljósi. Íslensk skuldabréf eru enn međ ţađ háa ávöxtunarkröfu ađ ekki er ástćđa til ţess ađ selja ţau á ţessum kjörum.

MWM


Fyrirlestramaraţon HR - Menning og fjármál

Á morgun, miđvikudaginn 20. mars, verđur hiđ árlega fyrirlestramaraţon HR haldiđ. Allir fyrirlestrar eru stuttir, í kringum 6-8 mínútur, sem ţýđir ađ veriđ er ađ kynna í afar stuttu máli ýmsar rannsóknir og verkefni sem veriđ er ađ vinna ađ innan frćđisamfélagsins.

Ég mun kynna hluta af mínum rannsóknum í PhD námi mínu í HR. Fyrirlesturinn heitir Menning og fjármál sem er lýsandi titill viđfangsefnisins og verđur hann fluttur klukkan 13.15 í stofu V101. Sýnt verđur hvernig Íslendingar eru almennt svipađir öđrum Norđurlandaţjóđum. Um ţetta hefur veriđ skrifađ og telst vera almenn vitneskja. Rannsóknir í anda menningarvídda Hofstede styđja slík almenn viđhorf. 

Aftur á móti virđumst viđ sem ţjóđ hegđa okkur meira í anda annarra ţjóđa ţegar kemur ađ fjármálum, ađallega ţjóđa sem eru í fréttum vegna óskynsamlegrar stefnu í ţeim efnum. Fariđ verđur yfir hvađa atriđi ţađ er sem hefur líklegast mestu áhrif á slíka hegđun í fari okkar. Ţessu stefni ég ađ koma á framfćri á innan viđ 8 mínútum; gangi mér vel.

MWM


Óskilvirkur íslenskur hlutabréfamarkađur

Ávöxtunarkrafa íslenskra skuldabréfa hefur hćkkađ afar mikiđ í dag (um klukkan 13), sér í lagi óverđtryggđra bréfa. Nemur hćkkunin á styttri bréfum yfir 100 punktum en 19, 22 og 25 flokkar ríkisbréfa hafa hćkkađ um í kringum 35-75 punkta.

Ţetta ţýđir ađ ţeir sem áttu bréfin fyrir sjá fram á verri ávöxtun ţví ađ skráđ ávöxtun í ţeirra bókum er lćgri en sú sem ríkir á markađinum. Ţeir sem eru í dag aftur á móti ađ fjárfesta í ţeim fá ţeim mun hćrri ávöxtun fram ađ gjalddaga, svo lengi sem ţau eru ekki seld međ tapi eđa hagnađi í millitíđinni.

Almennt ríkja sterk tengsl á milli gengi hlutabréfa og skuldabréfa. Bćđi tegund verđbréfa eru í eđli sínu langtímafjárfestingar og ţví eđlilegt ađ ávöxtun ţeirra haldist í stađ. Ţađ sem rćđur gengi hlutabréfa er hagnađur fyrirtćkja og ríkjandi ávöxtunarkrafa á hverjum tíma. Ţar sem ađ hagnađur almennt eykst smám saman en ávöxtunarkröfur á markađi sveiflast örar ţá eru ţćr oftar en ekki óbeinn áhrifavaldur á gengi hlutabréfa. Vaxtastig hefur međ öđrum orđum ekki einungis áhrif á gengi skuldabréfa heldur einnig gengi hlutabréfa. Ef skuldabréf fara ađ veita hćrri ávöxtun ţá fara fjárfestar eđlilega ađ fćra fjárfestingar sínar í skuldabréf á kostnađ hlutabréfa nema ađ hagnađur hlutabréfa hćkki sem ţví nemur.

Ţví er ţađ svo ađ sveiflur í ávöxtunarkröfu skuldabréfa hafa almennt mikil áhrif á gengi hlutabréfa. Ćtti slík hćkkun á ávöxtunarkröfu ríkistryggđra skuldabréfa sér stađ á flestum alţjóđlegum mörkuđum myndi gengi hlutabréfa almennt lćkka um 3 til 4 prósent samhliđa slíkri ţróun. Íslenska hlutabréfavísitalan hefur hins vegar nánast stađiđ í stađ í dag. Samkvćmt ţessu "hlustar" hlutabréfamarkađurinn ekki á ţau merki sem skuldabréfamarkađurinn sendir frá sér. Ţví má segja ađ íslenskur hlutabréfamarkađur lífi ekki í veröld ţar sem ađ ávöxtunarkrafa sem gerđ sé til hlutabréfa sé skilvirk og sé ţví óskilvirkur.

MWM


Á ekki ađ ađskilja bankanna?

Eitt af ţví sem hefur einna mest veriđ í umrćđu fjármála í kjölfar Hrunsins haustiđ 2008 er mikilvćgi ţess ađ ađskilja almenna viđskiptabankastarfsemi og fjárfestingabankastarfsemi. Viđskiptabankar stunda ţađ sem flestir skilja sem almenna bankaţjónustu, ţađ er ađ taka á móti fjármagni og nýtta ţađ viđ ađ lána til bćđi skemmri og lengri tíma (já, ţetta er svolítil einföldun).
Ţar sem ađ slík starfsemi er ţjóđfélaginu nauđsynlegt viđ ađ halda efnahagslífinu gangandi er eđlilegt ađ ríkiđ tryggi innstćđur í slíkum bönkum (ţetta var lćrdómur dreginn af bankakreppunni í upphafi fjórđa áratugar síđustu aldar og einnig ađ hluta til bankahrunsins áriđ 1907 í Bandaríkjunum).
Hefđu bankainnstćđur til dćmis ekki veriđ međ ríkisábyrgđ haustiđ 2008 hefđu fjármálastjórar allra íslenskra fyrirtćkja tekiđ út allar innstćđur sem ţeir gátu úr bönkunum og íslenskt efnahagslíf hefđi lamast međ slíkum hćtti ađ ţađ sem gekk á hefđi veriđ barnaleikur einn í slíkum samanburđi.

Fjárfestingarbankar eru aftur á móti bankar sem fjármagna verkefni og fjárfesta jafnvel sjálfir í slíkum verkefnum. Eigendur slíkra banka grćđa mikiđ ţegar ađ vel gengur en taka á sig tap ţegar á móti blćs. Ţađ er engin ástćđa fyrir ţví ađ eigendur slíkra banka fái innstćđutryggingu frekar en ađ ríkiđ ábyrgist skipaflota Eimskips eđa kvóta sjávarfyrirtćkja, svo dćmi séu tekin.

Ţví er rétt ađ ađskilja slíka starfsemi sem allra fyrst. Tillaga til ţingsályktunar - http://www.althingi.is/altext/140/s/1010.html - kom um máliđ fyrir töluvert löngu síđan en máliđ virđist hafa dagađ uppi.

Ein af helstum rökunum fyrir ţví ađ ekki eigi ađ gera ţetta á Íslandi er ađ lítill áhugi sé fyrir slíku erlendis. Ţađ er alls ekki rétt. Ţingmenn í Bretlandi eru til dćmis ađ kalla eftir ţví ađ slík lög verđi sett í gildi - http://www.ft.com/intl/cms/s/0/57e63c4e-4f72-11e2-a744-00144feab49a.html#axzz2NK6rFDXm - og fćkkar röddum um ađ nóg sé ađ mynda múra innan banka í ţessu sambandi.

MWM

Ađ neđan er grein sem ég skrifađi um ţetta skömmu eftir hrun og birtist í Morgunblađinu. Hún hefur stađist tímans tönn og endurbirti ég ţví hana.

Ađskilnađur fjármálaţjónustu


    Hrun fjármálakerfisins í dag sem er ađ eiga sér stađ á alţjóđavísu er ekki ósvipađ hruninu í kreppunni miklu sem hófst áriđ 1930. Veriđ er ađ ţjóđnýta banka víđsvegar í heiminum međ beinum og óbeinum hćtti. Ţrátt fyrir slíkar ađgerđir er vantraust međal almennings til ţeirra ţađ mikiđ ađ ţađ hefđi ţótt vera óhugsandi fyrir einungis nokkrum mánuđum.
    Eins og í kreppunni miklu hafa margir sem lögđu fé sitt í banka í ţeirri góđu trú ađ ţar vćri ţađ öruggt einnig tapađ miklum fjármunum. Áriđ 1933 voru lög, sem almennt er vitnađ í sem Glass-Steagall Act, samţykkt í Bandaríkjunum sem kváđu um ađskilnađ í fjármálaţjónustu á fjárfestingarbankastarfsemi og hefđbundinni bankaţjónustu.
    Ţessi lög stóđu í 66 ár en voru afnumin áriđ 1999. Ţau ţóttu ţá vera gamaldags enda töldu menn sig orđiđ vita mun betur hvernig stýra ćtti hagkerfum og áhćttustýringu innan banka. Ţetta er ađ mínu mati ein af helstu orsökum ţess ađ margir bankar heims fóru offörum í starfsemi sinni međ ţeirri afleiđingu ađ ţeir eru í dag tćknilega gjaldţrota.
    Hćgt er ađ benda á nokkra ađra ţćtti svo sem mikinn samdrátt í efnahagslífinu, flata vaxtakúrfu í Bandaríkjunum síđustu ár (sem „neyđir“ fjármálafyrirtćki til ađ taka meiri áhćttu í stađ hefđbundinna lána) og blöndu af óskynsamlegri vaxta- og hagstefnu. Sé rýnt í sögubćkur fjármálafrćđinnar er aftur á móti ljóst ađ helsti orsakavaldur slíkra hamfara sem nú ganga yfir er auđvelt ađgengi ađ fé og misnotkun á slíku ađgengi. Fyrst í stađ liđkar auđvelt ađgengi ađ fjármagni fyrir einstaklingum og fyrirtćkjum til framkvćmda.
    Sé slík stefna hins vegar of lengi látin viđgangast er ţađ oftast ávísun á harđa lendingu. Međ ţví ađ opna dyrnar á ađ sameina hefđbundna bankastarfsemi og fjárfestingarstarfsemi voru innlán, sem í áratugi var ađ mestu variđ í hefđbundin útlán, sett í ađ fjármagna miklu flóknari og áhćttumeiri verkefni. Augljóst er ađ fjármálaeftirlit heimsins höfđu ekki bolmagn til ađ fylgjast međ og bregđast viđ ţessari ţróun. Rétt er ađ benda á ađ sú ţróun átti sér stađ á afar fáum árum og ađlögunartímabiliđ ţví nánast ekkert frá ţví ađ blanda fjárfestinga- og hefđbundinnar bankastarfsemi hófst og ţar til ljóst varđ ađ í óefni vćri komiđ.

Aftur til 1999
    Nú ţarf aftur ađ ađskilja rekstur fjármálastofnana; ţađ er ekki eftir neinu ađ bíđa. Bankar sem sinna einstaklingsţjónustu eiga ađ njóta ríkisábyrgđar. Ţeirra hlutverk er fyrst og fremst ađ ţjónusta einstaklinga landsins og smćrri fyrirtćki. Fjárfestingarbankar, sem einblína á stóra lánapakka og fjárfestingar, eiga ekki ađ njóta hennar. Fjárfestar sem ađ koma međ fé í slík verkefni bera einir sér ábyrgđ á nauđsynlegu ađhaldi í rekstri ţeirra. Slík endurskipulagning eykur gegnsći og einfaldleika í rekstri ađskilinnar fjármálaţjónustu. Útlánatöp bankanna snúa fyrst og fremst ađ lánum til stórra fyrirtćkja og áhćttufjárfestingum, sem ţýđir ađ erfitt er ađ átta sig á nettóeign bankanna og gerir ţetta endurreisn ţeirra erfiđari fyrir vikiđ. Međ ţessu nćst á nýjan leik nauđsynlegt traust almennings gagnvart bönkum. Međ auknu trausti innstćđueigenda lćkkar ávöxtunarkrafan sem ţeir gera til fjármagns síns í bönkunum (hún vćri miklu hćrri í dag ef ríkisábyrgđ vćri ekki ótakmörkuđ). Lćkkun ávöxtunarkröfunnar veitti svigrúm til vaxtalćkkana og vćri ţannig fyrsta jákvćđa skrefiđ í langan tíma. Slíkir bankar vćru í ţjóđareign og ríkisafskipti takmörkuđ viđ slíkar fjármálastofnanir.

Fjárfestingarbankar
    Ólíkt tillögum samrćmingarnefndar undir forystu Mats Josefsson varđandi stofnun eignarhaldsfélags í eigu ríkisins yrđi nýr fjárfestingarbanki stofnađur. Slíkur banki ćtti aftur á móti ađ fara sem fyrst úr ríkiseigu og verđa settur í hendur fjárfesta. Hlutafé vćri gefiđ út fyrir hönd bankans sem sneri fyrst og fremst ađ rekstri ţess. Fjárfestingarverkefni innan bankans vćru fjármögnuđ sjálfstćtt međ tilliti til atvinnugreina og jafnvel einstakra verkefna. Skilgreining á hlutverki bankans er einföld, arđsemissjónarmiđ ráđa för. Pólitísk afskipti verđa alltaf hluti af slíkri starfsemi, en međ ţessu móti vćru ţau eins takmörkuđ og unnt er í smáu ţjóđfélagi sem Ísland er.
    Ţađ er raunar líklegt ađ slíkur rekstur verđi í framtíđinni meira í formi sjálfstćđra eignarhaldsfélaga sem skilgreina sig sem fjárfestingarbanka. Ofangreinda hugmynd um fjárfestingarbanka má útleiđa međ ţeim hćtti ađ ţau fyrirtćki sem héldu velli einungis vegna ţjóđfélagslegs ábata vćru ţar áfram inni, ţau félög sem hefđu framtíđ fyrir sér frá fjárfestingarsjónarmiđi einu fćru í sjálfstćđ fjárfestingarfélög. Slík félög sérhćfa sig á ýmsum sviđum og veita nauđsynlegt ađhald í fjárfestingum innan ţeirra rađa.

Breytt mynd óhjákvćmileg
    Í framhaldi af ţeim umskiptum sem átt hafa sér stađ í fjármálaheiminum undanfarna mánuđi er óhjákvćmilegt ađ mikil endurskipulagning sé framundan. Ísland hefur tekiđ mestu dýfuna niđur á viđ. Viđ höfum aftur á móti bestu tćkifćrin til ađ umbylta kerfinu međ skynsamlegum hćtti. Látum tćkifćriđ ekki renna úr höndum okkar.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband