Bloggfrslur mnaarins, nvember 2017

vissa me fjrmagnstekjuskatt - stva viskipti Kauphllinni

Einn af grundvallarskilyrum viskipta kauphllum er a fjrfestar hafi sama agang a upplsingum. v urfa au fyrirtki og stofnanir sem skr brf sn, bi skuldabrf og hlutabrf, a veita stugt upplsingar um rekstur sinn. Dmi eru um a sektir su lagar aila sem uppfylla ekki eirri upplsingagjf sem kauphallir krefjast. Me essu hafa einstakir fjrfestar svipaar upplsingar sem eir byggja kaupum og slum kauphllum og erfira er a hagnast mismiklum upplsingum.

N er a svo a spurst hefur a stefnu stjrnarsttmla verandi rkisstjrnar a hkka eigi fjrmagnstekjuskatt einstaklinga um 2%. Gera m r fyrir a slkur skattur minnki viri hlutabrfa um 2-3%, a minnsta fyrir einstaklinga. Slkt er vissu h. Ekki er ljst hvort a essi tala s rtt. Fram hefur komi frttum a hugsanlega veri hgt a nta fjrmagnskostna mti essum skatti, en nnari tfrsla liggur ekki fyrir. Fjrmagnstekjuskattur einstaklinga og fyrirtkja hefur almennt haldist hendur, en ekki hefur komi fram hvort a tillgur vntanlegrar rkisstjrnar geri r fyrir a fjrmagnstekjuskattur fyrirtkja hkki lka.

Lklegt er a margir fjrfestar hafi upplsingar um ofnagreindar spurningar n egar, en ekki allir. Sumir fjrfestar vita vntanlega betur hverjar lkurnar su a essar tillgur ni fram a ganga. Slkt veldur v a a grundvallarskilyri um a fjrfestar sitji vi sama bor egar kemur a upplsingagjf er ekki til staar fyrr en a essar tillgur verandi rkisstjrnar komi opinberlega fram, sem tti a gerast essari viku (samkvmt frttum gerist a morgun en aftur, vissa rkir um slkt).

v tti a loka Kauphllina tmabundi anga til a yfirlsing um essar tillgur eru sendar gegnum hana, og tti slkt a gerast hi fyrsta.

MWM


Krafa stjrnmlamanna um lgra vaxtastig

mislegt var veri a lofa n adraganda nlegra kosninga. Eins og g hef skrifa um ur, og fleiri tku undir, var hgt a setja spurningarmerki vi mis lofor. Eitt af v voru (eru) lofor um lkkun vaxta. Fr s umra htt um tma og er reyndar enn vi li. Enn heyrast raddir um a lkkandi vaxtastig s eitt af v sem a mestu mli skiptir varandi hag slensku jarinnar.

v mtti halda a vaxtastig slandi s a sliga land og j. a er einfaldlega ekki rtt.* Vaxtastig hrlendis er kringum mealvaxtastig erlendum mrkuum sustu ratugi. Raunvextir hrlendis eru hrri en eir eru n tlndum, og eir eru enn hrri en sguleg raunvxtun skuldabrfa hefur s munur hefur minnka gfurlega sustu r.

ar sem a umran hefur veri svo hvr varandi vaxtastig sustu vikurnar mtti einnig halda a vextir hafi hkka miki sustu r. a er hins vegar af og fr. Vaxtastig slandi hefur aldrei veri jafn lgt san a fjrmlamarkaur fr a myndast slandi fyrir um a bil 30 rum san og hefur veri a lkka jafnt og tt sustu rin.

etta eru stareyndir sem g fer hr stuttlega yfir og spyr san af hverju veri s a hamra essu nna en ekki ur.

Vaxtastig a sliga land og j

Einfaldast er a lta til Bandarkjanna hva vaxtastig varar. bkinni Probable Outcomes eftir Ed Easterling er liti til sgulegrar vxtunarkrfu bandarskra skuldabrfa. ar kemur fram a mealvxtunarkrafa bandarskra skuldabrfa me gjalddaga eftir 20 r var 4,9% rin 1900-2009. a er hr um bil sama vaxtastig og rkir slandi dag. Vaxtastig Bandarkjunum hefur flkta miki sustu ratugina. Fr rinu 1965 hfst mikil hkkun vaxtastigi Bandarkjunum sem geri a a verkum a vaxtastig ar jkst miki rin 1965-1981 en hefur san lkka miki. Mealvextir bandarskra rkisskuldabrfa rin 1960-2000 voru 8,1%, ea tluvert meira en slandi dag.

San hefur vaxtastig Bandarkjunum og flestum jum Evrpu lkka miki. Er n svo komi a vaxtastig flestum ngrannarkjum okkar er sgulegu lgmarki. v er elileg skring og er hn ekki jkv. Samhlia lkkandi vaxtastigi hefur hagvxtur dregist miki saman hj smu jum. Hagvxtur Bandarkjunum jkst rlega rin 1900-2009 um 3,3%. Hann var hins vegar aeins 0,9% rin 2000-2009. a er mikil samfylgni vaxtastigi og efnahag v a til ess a geta greitt raunvexti arf a skapa aukin vermti.

v m vi bta a verblga, sem hefur ekki veri jafn lg ratugi, hefur einnig leitt til nafnvaxtastigs erlendum mrkuum sem ekki hefur sst manna minnum.

svo a vaxtastig slandi s hrra en hj ngrannajum okkar dag, er a engu a sur nlgt v vaxtastigi sem ar hefur sgulega tkast. svo a vaxtastig megi alveg lkka meira slandi er ekki ar me sagt a a s a sliga land og j.

Hkkun vaxta slandi

Vaxtastig hefur aldrei veri jafn lgt slandi en einmitt dag. Ltum vxtunarkrfu rkisbrfa me gjalddaga 2019.

RB19

bonds.is

Vaxtastig var tluvert htt mnuina fyrir hrun og hefur san sveiflast kringum sex til tta prsent sustu r, anga til fyrir um a bil ri san egar a hn fr niur fyrir 5% og er n 4,5%. Flest rkistrygg skuldabrf dag hafa vxtunarkrfu kringum 5%, burts fr v hversu langt er a gjalddaga brfanna, en hn hefur sustu 20 r legi kringum 7-8%.

Vertrygg skuldabrf me rkisbyrg (beina) hafa ekki manna minnum haft jafn lga vxtunarkrfu en einmitt nna. vxtunarkrafa hsbrfa, sem er grunnur vertryggra hsnislna, var seinni hluta tunda ratugarins og fyrstu r essarar aldar kringum 5,5% til 6%. a ddi a lntakar urftu a greia slka vexti auk lags! Dmi um hversu hir vextir a eru er a mia vi vertryggt ln sem ber 6% vexti, og lti sem ekkert s greitt af lninu (eins og til dmis 40 ra annuitets vertryggt ln) arf lntaki a greia aeins 12 rum nstum v sem nemur hfustl lnsins til baka vaxtagjldum. a kalla g htt vaxtastig og gott hefi a stjrnmlamenn hefu eim tmapunkti lofa lkkun vaxta.

a sem mestu mli skiptir fyrir baeigendur er raunvaxtakostnaur hsnislna. fyrstu rum essarar aldar lkkai raunvaxtastig vertryggra hsnislna miki. a voru strtindi egar a Kauping lkkai hsnisvexti niur 4,4%. Lkkuu vextir niur 4,15% en fru a hkka njan leik.

lsr vextir sogulegir

myndinni a ofan, sem fengin var heimasu LSR (https://www.lsr.is/media/breytilegir-vextir/Vaxtasaga-og-neytendaupplysingar-LSR-2017-10-01.pdf), sst a breytilegir vertryggir tlnavextir sjsins af hsnislnum fru kringum ramt 2007-2008 upp 5,75% en hafa san veri a lkka jafnt og tt sustu r. Breytilegir vextir stu um tma sta 3,5% (meira um a sar) en eru n fyrsta sinn sgunni undir 3% og eru n 2,77%.

S liti vaxtakostna hsnislna sem beint leiguver, sem g tel vera bestu nlgunina, m segja a leiguver ess hluta hsnis sem flk ekki (a er s hluti fasteignar sem flk skuldar ) hafi lkka um rflega helming fr v sem a var um aldamtin.

Fjlskylda sem skuldai LSR 30 milljn slenskar krnur borgai rlegan vaxtakostna (leigugjald fyrir ann hluta fasteignarinnar sem hn tti ekki) upphafi rs 2008 (vel a merkja fyrir hrun) 1.725.000 krnur. eim tmapunkti hefi vaxtakostnaur (auk vaxtavaxta) numi svipari upph og lni. dag yrfti fjlskylda me sama ln hj LSR a greia 831.000 krnur rlegan vaxtakostna. a kostar v 894.000 minna vaxtakostna fyrir fjlskyldu dag a fjrmagna 30 milljna krna fasteignaln.

Raunvaxtastig bandarskra rkistryggra skuldabrfa rin 1900-2009 var kringum 1,5% en er n vart mlanlegt. S liti til raunvaxtastigs slandi veita vertrygg babrf dag 2,0-2,3% raunvxtun, n vaxtahttu. S mia vi mealtal til lengri tma er raunvaxtastig dag enn hrra, en ekkert samlkingu vi hi grarlega ha raunvaxtastig sem hefur tkast sustu r. Mia vi elilegt lag hsnislnum mia vi vxtunarkrfu rkissjss liti tilmealtalsins Bandarkjunum tti vaxtastig hrlendis a vera rmlega 2%, ekki fjarri v sem a er dag.

Stjrnmlamenn og vextir?

Vaxtastig slandi var mjg htt en er dag ori miklu raunhfara. svo a g telji enn vera svigrm fyrir enn frekari lkkun vaxta er a ekki lengur miki.

Af hverju eru stjrnmlamenn nna essum tmapunkti a lofa lkkandi vaxtastigi? llu heldur, af hverju var ekki meiri hersla etta atrii ur, egar a miklu meiri sta var til ess? Hfu eir huga essu atrii ur? g held ekki. Hr eru nokkur dmi ar sem g fjallai um htt vaxtastig n ess a margir stjrnmlamenn hafi teki undir sjnarmi mn. kom umran um htt vaxtastig fram berandi stum og veittu eim ga stu til a taka mli upp.

Dmi: ri 2010 birtist etta vital vi mig Frttablainu og ar stendur - Mr Wolfgang Mixa fjrmlafringur telur a lkka urfi nverandi 3,5% lgmarks vxtunarkrfu hj lfeyrissjunum. Slkt myndi veita svigrm til lkkunnar raunvxtum sem Mr telur vera alltof ha dag og raunhfa. - http://www.visir.is/g/2010497751323.

Heyrist eitthva fr stjrnmlamnnum? Svari er nei.

Dmi: g skrifai ri 2011 enn frekar um etta ar sem g kallai eftir a lkka 3,5% lgmarks vxtunarkrfu hj lfeyrissjunum. ar skrifai g: v hltur a a vera hlutverk lggjafans a breyta essum lgum hi fyrsta svo a au su takti vi astur, t.d. a samrma au vi vxtunarkrfur sem rkja hverjum tma, og losi lkkun raunvaxta r fjtrum. Lklegt er a vxtunarkrafa babrfa lkki enn frekar me auknum sveigjanleika lgum varandi vxtun lfeyrissja. - http://www.visir.is/g/2011110329814.

Heyrist eitthva fr stjrnmlamnnum? Svari er j. Tveir ailar fjlluu nnar um etta ml. Sigrur Ingibjrg Ingadttir spuri asendri grein eftirfarandi: Hversu raunstt er a byggja lfeyriskerfi vxtun upp 3,5% og hvaa hrif hefur etta vimi fjrmlamarkai og vaxtastig landinu. - http://blog.pressan.is/marmixa/2011/11/30/35-avoxtunarkrafa-sigridur-ingibjorg-leggur-ord-i-belg/. **

g mtti vital Speglinum framhaldi af essari grein og tveimur dgum sar mtti annar stjrnmlamaur sama tt vegna sama efnis. S maur sagist ekki vona a 3,5% krafan myndi lkka heldur var hann a vona a brlega fyndust aftur fjrfestingarkostir n httu sem gfu hrri vxtun en n finnst markai, etta 3-4%.

Opinberlega var v stundum haldi fram a 3,5% vaxtaglfi vri einungis vimi. a tel g vera lklegt. Dmi: g skrifai opi brf til stjrnar LSR ar sem g kvartai undan v a sjurinn lkkai ekki vexti sna near en 3,5%. etta var forsufrtt ViskiptablasMorgunblasins 30.8.2012 svo varla fr etta framhj mrgum stjrnmlamnnum.

lsr vaxtavidmidun

Heyrist eitthva fr stjrnmlamnnum? Svari er nei.

Nokkrum mnuum eftir a essi grein birtist lkkuu breytilegir vextir LSR niur 3,5%, stu ar tluveran tma og eru nna 2,77%.

Af hverju krafa um lgra vaxtastig nna?

a er engin einhlt skring v a vaxtastig s lgra dag en gr (og sustu ratugi). Einfaldasta tskringin er einfaldlega s a eftirspurn eftir lnum er minna en frambo fjrmagni sgulegu tilliti. Gjaldeyrishft sustu ra hafa n efa haft hrif eim efnum. Einnig spilar betra lnshfismat strt hlutverk eirri run.

Hugsanlega hefur ltil rf afskriftum lna einnig haft hrif, en auknar afskriftir koma endanum niur vaxtakjr allra, v a arf a fjrmagna kostna sambandi vi afskriftir tlna.

Ekkert af ofangreindu hefur, aftur mti, tt sr sta fyrir tilstulan stjrnmlamanna. Ftt loforum eirra hefur tengst umru um a hvernig eir lti a lkka vexti. Sumir hafa tengt umruna vi afnmi vertryggra lna, eins og a slkt myndi lkka vaxtastig slandi. Slkt er langt fr v a vera hendi og a er allt eins lklegt a afnm vertryggra lna myndi hkka raunvaxtastig slandi.

Sumir eirra hafa lagt til a taka upp annan gjaldmiil me a fyrir augum a a myndi lkka vaxtastig. Nafnvaxtastig myndi n efa lkka. a er ekkert vst a raunvaxtastig, sem skiptir slensk heimili langmestu mli, lkki vi upptku annars gjaldmiils.

Hafi stjrnmlamenn einhver hrif a stula a lkkandi vaxtastigi nstu rin er a me v a leggja kraft a mynda umhverfi fjrmlakerfinu sem gerir lkkandi vaxtastig mgulegt. a vri hgt me v a einfalda bankakerfi landsins og hafa hugmyndir um samflagslegan banka, sem vri raun balnasjur tgfa tv, veri nefndar v sambandi. Slkar hugmyndir gtu vel gengi svo lengi sem tryggtvri a ahald tlnum vri til staar, srstaklega enslutmum.

MWM

*etta kemur einnig fram frtt sem birtist ann mund sem g var a skr essa frslu - http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2017/11/22/vextir_a_ibudalanum_sjaldan_verid_laegri/.

**a var nkvmni hj mr a segja a breyta yrfti lgum v um vimi er a ra samkvmtreglugeren breyting henni hefi fali sr skeringar lfeyri flks. Me rum orum, me v a halda reglugerinnibreyttri var beint veri a halda vaxtastigi hu til a vernda lfeyri flks til kveins tma, en slk ager, ea llu heldur skortur ager, svipar til ess a spa raunveruleikanum undir teppi. - http://www.althingi.is/altext/140/s/0642.html.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband