Bloggfrslur mnaarins, desember 2014

balnasjur lagur niur

frtt Morgunblasins sustu viku kemur fram a sendinefnd Aljagjaldeyrissjsins sem hefur undanfariveri a strfum hrlendis mlir me abalnasjur veri lagur niur. frttinni kemur orrtt fram: "Stjrnvld eru sg urfa a huga a v a leysa upp balnasj me skipulegum htti til a lgmarka kostna rkisins og kerfishttu. Jafnframt tti a leita samstu um helstu flagsleg markmi balna ur en arftaka stofnunarinnar verur komi ft."

etta eru skilabo sem vert er a athuga, en a vel athuguu mli. Ljst er a tap balnasjsins verur grarlegt, svo a greiningur rki um hversu nlgt s tala veri niurstum Rannsknarnefndar Alingis, sem metur bkfrt tap sjsins vera kringum 100 milljara krna rin 1999-2012. a er ekki fjarri VLF slands rmlega rjr vikur. a me er ekki nausynlega llu botninum hvolft v anefndin taldi a tapi gti framtinniori tluvert hrra(aftur, a eru skiptar skoanir um a). Hvert tap sjsins, sem lendir rkinu og ar me skattgreiendur, verur lokin er ljst a a verur a grarlegt og htta ru kerfisbundnu tapi er vallt til staar.

Samkeppni og vitrn tlnastefna

a er ekki langt san a alvru samkeppni var ekki til staar slenskum fjrmlamarkai. Samkeppni byggist helst v a byggja tib og jnusta flk almennum bankaviskiptum. Vaxtafrelsi var ekki rkjandi og v var slenskt samflag fjrmlalegum hftum ar sem a annahvort averblga rkti ea a flk urfti a stta sig vi raunvexti sem voru jafnvel tluvert hrri en dag (eir eru allt of hir dag). slku umhverfi m segja a grundvllur hafi veri til staar a setja upp stofnun sem srhfi sig tln til bakaupa. slendingar meta einstaklingsfrelsi afar miki og a eiga eigi hsni er str hluti af v a lta sig sem sjlfsttt flk.

Tilvera balnasjs hafi v fram a aldamtum fullan rtt sr hugum margra. Me einkavingu bankanna og aukinni samkeppni v fjrmlamrkuumm segja atilverurtturinn hafi ekki veri jafn augljs. Framkvmd hsnislna flestra banka var v miur me eim htti a au voru oft tum ltt trverug. M v tilviki nefna vaxtakjr sem voru a lg a eir hreinlega tpuu eim, glruleysi lnum bundnum erlendum myntum og kvi um skuldafjtra (flk mtti sumum tilfellum ekki flytja bankaviskipti nema me heyrilegum kostnai) samhlia kvum um endurmati vaxtakjara samkvmt duttlungum banka, oftast fimm rum eftir a lnasamningur (oft til 40 ra) var undirritaur. Hefu slensku bankarnir haldi fram starfsemi smu mynd hefu eir me rum orum geta hkka raunvexti flks nnokkurra skringa. essir brestir bankanna geru a a verkum a rk um tilveru balnasjsins hfu enn hljmgrunn, srstaklega kjlfar hrunsins.

a er ekki samt sem svo a balnasjurinn hafi veri einhvers konar akkeri hsnislnum. Sjurinn tk tt eirri glrulausu tlnaaukningu sem hfst ri 1999 og segja jafnvel margir a hann, ea llu heldur kvenir stjrnmlamenn sem hfu byrg sjnum, hafi veri leiandi eirri run. etta svipai til ess sem gerist Svj og Finnlandi sastliinn nunda ratug egar a afnm hafta fjrmlageiranum ttu sr sta og fjrmlastofnanir frua lna meira til a mta minnkandi vaxtamun, sem sr oftast sta egar a hft eru afnuminn.Algeng slm afleiing slkrar runar er vanmat httu vi slkar lnveitingar og tlnatp egar a slkt vanmat kemur daginn me tilheyrandi afskriftum.

Betri lnveitingar, en fkeppni

Lklegt er a reynsla slenskra fjrmlastofnanna veri svipu reynslu Sva og Finna framhaldi af bankakreppunni eim rkjum fyrri hluta sasta tunda ratugar (aallega 1990-1992). Meira ahald var tlnum til fasteignakaupa framhaldi af kreppunniog kom a sr til a mynda afar vel Svj egar a fasteignaver hrundi flestum vestrnum rkjum rin 2008-2010, en fasteignaver Svj hkkai jafnvel sumum svum v tmabili. Fasteignaln vera vntanlega veitt me meiri varfrni framtinni. ettakmi til a mynda sjsflgum lfeyrissjum sr vel. tln lfeyrissja vru a varfrin a ekkiyrfti a afskrifa miki af tlnum. sama tma ttu raunvextir slkra tlna a lkka (sem er gottfyrir nverandi lnveitendum)en veita sjsflgum viunandi vxtun.

svo a lfeyrissjir su hluti af flrunni egar kemur a lnveitingum hsnislna er engu a sur fkeppni rkjandi slenskum markai, me aeins rjr bankastofnanir me nnast ll bankaviskipti landsmanna. eir sem ekki eiga agang a lnum hj lfeyrissjum (ea einungis hagstum kjrum) hafa v fa kosti varandi lnveitingar. Ef balnasjur yri lagur af yrfti samkeppniseftirlit hj bnkunum a vera afar strangt hva baln varar.

Mistring og hagvxtur

svo a balnasjur hafi a sumu leyti jna hlutverki snu gtlega gegnum tina snir reynslan a mistrar fjrmlastofnanir me mikla plitska hlutun (hr gef g mr a bankastofnanir hafi alltaf plitska hlutun, einungis mismikla) dragi r skilvirkni lnveitinga. a a draga einfaldlega r lnveitingum er heldur engin lausn. r jir sem veita ekkingjanlegar lnveitingar hafa almennt slakari hagvxt en jir ar sem a samkeppni rkir fjrmlamrkuum og lnveitingar meiri.

v tti a athuga vel hvort leggja eigi balnasj niur, annahvort me v a hann einfaldlega htti a veita lnveitingar ea eignasafn hans yri selt. Bar leiir leia hjkvmilega til einhvers taps, sem mun hvort er e einhvern tmann koma fram. sama tma yrfti a koma veg fyrir a fkeppni slenskum markai leii til ess a vaxtakjr ea arar heftandi skuldbindingar af hlfu lntaka veri ekki raunin. Eitt skref ttina vri ainnleia lyklalg.

MWM

Hgt er a hlusta vital vi mig Speglinum sustu viku ar sem a g fjalla um etta mlefni hrna.

http://www.ruv.is/frett/a-ad-leysa-upp-ibudalanasjod


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband