Bloggfęrslur mįnašarins, jśnķ 2012

SpKef - višvörunarljós

Sparisjóšur Keflavķkur (SpKef) birti śtbošslżsingu haustiš 2007, yfirfarin og stašfest af Fjįrmįlaeftirlitinu. Fram kemur į fyrstu sķšu samantektarinnar eftirfarandi: Fjįrfestum er rįšlagt aš kynna sér af kostgęfni efni lżsingarinnar sem og fylgiskjöl meš henni.  

Į sķšu 7 samantektar kemur fram į rekstrarreikningi aš gengishagnašur var įrin 2003-2006 drifkraftur hagnašar. Reyndar er nokkuš ljóst aš višvarandi tap var į reglulegri starfsemi sjóšsins žvķ aš framlag ķ afskriftarreikning lįna var hįtt, sérstaklega ķ ljósi žess hversu mikill uppgangur var ķ ķslensku efnahagslķfi į žeim tķma (hęgt er aš deila um raunveruleika žess ķ dag en žaš er önnur saga). Žetta var öflugur drifkraftur; eigiš fé sjóšsins hafši vaxiš śr 1,8 milljarša ķ lok įrs 2002 ķ rśma 14 milljarša sumariš 2007. Exista var ķ stuttu mįli drifkrafturinn.

Exista

Ķ kaflanum Įhęttužęttir kemur fram undir lišnum Hlutabréf aš heildaraeign SpKef 30.6.2007 ķ skrįšum hlutabréfum var rśmlega 5 milljaršar. Af žeim voru 3,5 milljaršar ķ Exista. Auk žess įtti SpKef um fjóršungshlut ķ Kistu fjįrfestingarfélagi sem įtti tęplegan 9% hlut ķ Exista. Beinn og óbeinn hlutur SpKef ķ Exista var žvķ rśmlega 12 milljaršar. Oršrétt stendur ķ skżrslunni: Žvķ er ljóst aš veruleg įhętta er bundin ķ žessu eina félagi.  Žaš voru orš aš sönnu.

Eigiš fé sjóšsins ķ lok įrs 2006 var rétt rśmlega 9 milljaršar. Žvķ var eignarhluturinn ķ žessu eina félagi oršinn um 30% hęrri en allt eigiš fé sjóšsins ašeins 6 mįnušum sķšar, į toppi "2007". Eigiš fé SpKef 30.6.2007 var oršiš rśmir 14 milljaršar og žvķ var tęplega 90% af eiginfjįrstušli sjóšsins bundiš ķ einu eignarhaldsfélagi og afgangurinn (hér um bil) ķ önnur hlutabréf. Nešar kemur fram aš nęst stęrsta óskrįša eignin, Icebank, vęri meš skrįš bókfęrt veršmęti upp į 2 milljarša en um helmingur eigin fjįr žess banka voru hlutabréf ķ Exista.

Žaš er alvitaš į hversu veikum grunni Exista var.  Lķklegast įtta sig žó fįir į hversu įhęttumikiš félagiš var jafnvel į žessum tķmapunkti žegar aš śtbošslżsingin var gerš haustiš 2007.  Samkvęmt greiningu į Exista sem greiningardeild Kaupžings vann sama mįnuš og śtbošslżsing SpKef var gefin śt, 9/2007, kemur fram aš 73% heildareigna Exista voru ķ 2 félögum, Kaupžingi og finnska tryggingarfélaginu Sampo.  Önnur 11% eigna voru ķ Bakkavör, sem žżšir aš 85% eigna félagsins voru bundin ķ 3 félögum.  Bókfęrt eiginfjįrhlutfalliš var lįgt; ašeins 43% ķ upphafi įrs 2007 en komiš nišur fyrir 30% ķ lok įrsins.  Siguršur Mįr Jónsson bendir į ķ grein ķ Višskiptablašinu įriš 2009 aš slķkt eiginfjįrhlutfall gęti veriš ešlilegt hjį fyrirtękjum sem framleiša alvöru vörur, sérstaklega neytendavörur sem veita tiltölulega reglulegar tekjur.  Fjįrfestingarfélag byggt į slķkri gķrun er hins vegar afar nęmt fyrir veršhjöšnun į hlutabréfamörkušum og ķ raun einungis tķmaspursmįl hvenęr slķkt félag yrši einhverntķmann gjaldžrota.  Raunveruleikinn varšandi eiginfjįrstöšu Exista var enn verri og fjalla ég sķšar um žaš.

Gengi bréfa ķ Exista var auk žess ofmetiš.  Mišaš viš sambęrileg sęnsk eignarhaldsfélög (žó meš almennilegan eiginfjįrgrunn) mį segja aš gengi Exista hafi veriš tvöfalt raunviršis žess.  Fram kemur į sķšu 6 ķ ofangreindri skżrslu aš markašsvirši félagsins hafi veriš 1,6 af innra virši žess, sambęrileg sęnsk eignarhaldsfélög eru almennt metin meš stušul ķ kringum 0,8.  Ég held aš eignarhaldsfélög į vestręnum hlutabréfamörkušum hafi ekki veriš jafn gróflega ofmetin sķšan į 3. įratugnum ķ Bandarķkjunum ķ undanfara Kreppunnar miklu.

Afskriftir

Fram kemur į sķšu 7 ķ śtbošslżsingu Hlutfall afskrifta af śtlįnum, sem dregiš er sjónręnt saman į mynd 9.  Afskriftarreikningur sem hlutfall lįna er aldrei lęgra en 1,85% į tķmabilinu 2002-2006. Stašan viršist vera aš lagast įriš 2006 žvķ aš talan lękkar śr 2,06% nišur ķ 1,87%. Žetta segir žó ekki alla söguna. Bera žarf saman framlag ķ afskriftarreikning śtlįna viš tķmabil ķ fortķšinni til aš raunhęft višmiš sé til stašar. Žetta įtti sérstaklega viš SpKef žar sem aš śtlįnavöxtur sparisjóšsins var aš mešaltali tęplega 23% įrlega į tķmabilinu; žvķ er veriš aš bera saman epli og appelsķnur žegar litiš er til afskriftarreikning sem hlutfall af śtlįnum žegar aš stęrš śtlįna stękkar jafnt ört og raun bar vitni.

Ef mašur gefur sér aš žaš taki 4 įr aš mešaltali frį upphaflegri lįnveitingu fram aš naušsyn afskrifta žį į aš bera saman śtlįn įriš 2002 viš afskriftaržörf, žaš er framlag ķ afskriftarreikning śtlįna, įriš 2006.  Framlag ķ afskriftarreikning śtlįna jókst jafnvel enn hrašar en vöxtur śtlįna į tķmabilinu, var 139 milljónir įriš 2002 en var komiš ķ 384 milljónir įriš 2006.  Mišaš viš framlag įrsins 2006 boriš saman viš efnahagsreikning śtlįna 2002, sem var rśmlega 15 milljaršar, žį var veriš aš afskrifa 2,5% af śtlįnum sjóšsins į einu af mestu góšęristķmabilum (ķ žaš minnsta į yfirboršinu) Ķslandssögunnar.  Žaš er ómögulegt aš reka venjulegan banka meš hagnaši meš slķkt afskriftarhlutfall. Augljóst var aš sś prósenta myndi stękka verulega žegar aš samdrįttur ķ efnahagslķfinu ętti sér staš.  

Undirstaša lįna

Eins og fram kom aš ofan var vöxtur śtlįna grķšarlegur į tķmabilinu, enda stękkaši śtlįnareikningur SpKef śr rśmum 15 milljarša ķ 34 milljarša įrin 2002-2006. Undirstaša žessara lįnveitinga var ekki aukning į eiginfjįrgrunni sjóšsins vegna venjulegs rekstrar, enda sjóšurinn rekinn dags daglega meš tapi, heldur vegna gengishagnašar į Exista bréfum sem voru gróflega ofmetin og verulega įhęttusöm. Žaš žurfti žvķ ekki annaš til en ešlilega lękkun į gengi bréfa Exista og nišursveiflu į hlutabréfamörkušum, sem į sér reglulega staš, til aš SpKef yrši ekki lengur gjaldgeng bankastofnun vegna žess aš hlutfall eiginfjįrgrunns til móts viš śtlįn yrši of lįgt lögum samkvęmt. Žannig var stašan oršin jafnvel įšur en lokakafli Hrunsins įtti sér staš.

Nešarlega į fyrstu sķšu samantektar stendur: Fjįrfesting ķ stofnfjįrbréfum er ķ ešli sķnu įhęttufjįrfesting og eru fjįrfestar hvattir til aš kynna sér vel žį įhęttu sem er samfara eignarhaldi į slķkum bréfum.  Ég held aš fįir hafi gert slķkt.

MWM

Hér eru önnur skrif varšandi Sparisjóš Svarfdęla og Exista į svipušum nótum, SpKef var ekki sértękt dęmi varšandi  Exista og innbyggšri įhęttu viš aš byggja efnahag nęr eingöngu į slķkum hlutabréfum - http://mixa.blog.is/blog/mixa/entry/896746/

Fyrir žį sem hafa įhuga žį er hér slóš aš skżrslu um Exista sem fjallaš er um ķ žessari grein. Ég męli mešal annars meš sķšur 3-8 žar sem aš greinarhöfundar fį śt virši félagsins meš žvķ aš "changing the current market value to potential market value, using Kaupthing“s or mean consensus estimates".  Žetta er veršugt kennsluefni fyrir framtķšarbekki ķ sögu fjįrmįlafręšinnar.  Žróun eigin fjįr hlutfall félagsins sést į sķšu 12. Titillinn Right place, waiting for the right time er įhugaveršur - http://www.slideshare.net/marmixa/exista-right-place-waiting-for-the-right-time


Verštryggš óverštryggš lįn

Einn af žeim ókostum sem gjarnan eru nefndir varšandi verštryggš lįn er aš vextirnir séu ašeins greiddir nišur en viš bętist veršbólguįlagiš ofan į lįnin.  Žetta gerir žaš aš verkum aš lengi vel er lķtiš greitt af lįnunum og žau hękka jafnvel ķ krónum tališ (žetta fer eftir tegund lįns og hversu fljótt žaš er greitt nišur).  Svariš viš žessu er (eša var) óverštryggš lįn.  Almennt greišir fólk vaxtagreišslur strax af lįnunum og sķšan eru žau greidd smįm saman nišur (OK, žaš er hęgt aš setja óverštryggš lįn upp meš jafngreišslum, slķkt er žó almennt ekki gert).

Nś ber žó svo viš aš vextir į óverštryggšum lįnum eru aš hękka vegna žess aš Sešlabanki Ķslands sér sig knśinn til aš hękka vexti.  Af hverju telur Sešlabanki Ķslands aš žaš žurfi aš hękka vexti?  Svariš er af žvķ aš veršbólgan er svo hį.  Žetta eru reyndar ekki nż sannindi, nafnvaxtastig og veršbólga helst almennt ķ hendur, raunįvöxtun breytist sķšur.  Til lengri tķma er munurinn į verštryggšum og óverštryggšum lįnum lķtill og raunar segir bęši sagan og fręšin aš óverštryggš lįn veiti lįntökum verri kjör en žeir fį į móti minni skell vegna óvissu um veršbólgu (jafnvel žetta į vart viš į Ķslandi žvķ aš óverštryggš lįn hér eru aš mestu leyti breytileg, "föstu" vextirnir eru fastir ķ takmarkašan tķma, aukning veršbólgu fer žvķ fljótt ķ óverštryggšan vaxtakostnaš).

Vaxtažak

Til aš bregšast viš žessari vaxtahękkun hefur Ķslandsbanki įkvešiš aš bjóša višskiptavinum sķnum žaš sem bankinn kallar Vaxtagreišslužak.  Žaš er žannig aš višskiptavinir geta įkvešiš aš jafna śt greišslukostnaš af lįnum sķnum ef vaxtastig ķ landinu hękkar.  Fari žeir til dęmis ķ 10% af 10M króna lįni žį getur viškomandi įkvešiš aš hann borgi "ašeins" 800.000 krónur ķ vaxtakostnaš og velti hinum 200.000 krónum ofan į höfušstólinn.

Žaš er fķnt ķ sjįlfu sér aš bjóša višskiptavinum sķnum valmöguleika (žeir geta vališ hvort žeir kjósi aš taka žįtt ķ žessu og hversu mikiš žeir kjósa aš greiša ķ vexti, žó aš lįgmarki 7,5% - ķ dęminu aš ofan er til dęmis ekki hęgt aš greiša minna en 750.000 ķ vaxtakostnaš og eru žį 250.000 af višbótargjöldum żtt į undan sér).  Žetta leišir žó hugann aš žvķ hvort aš ekki sé einfaldlega komin önnur og jafnvel verri śtgįfa af verštryggšum lįnum.

Stór ókostur viš verštryggš lįn er aš žau veita stjórnvöldum lķtiš ašhald viš aš halda veršbólgu nišri, til dęmis meš žvķ aš rįšast ķ stórframkvęmdir į uppgangstķmum, veita bönkum lausan tauminn viš aš prenta peninga eša samžykkja launahękkanir sem fara óumflżjanlega śt ķ veršlagiš.  Slķkt kallar į hęrra vaxtastig en fólk tekur lķtiš eftir slķku meš verštryggšu lįnin žvķ aš afborgun lįna breytist lķtiš og slęmar afleišingar eru ķ raun żtt į undan sér.  Žetta er aftur į móti kostur viš óverštryggšu lįnin; fólk finnur rękilega fyrir hękkun vaxtastigs rétt eins og um vęri aš ręša hękkun į leigu hśsnęšis (sem lįn til hśsnęšiskaupa eru ķ óbeinum skilningi).

Žvķ tel ég žetta Vaxtažak Ķslandsbanka vera afleita hugmynd.  Furša ég mig į žvķ aš allir bankarnir hafi  einfaldlega ekki bošiš einungis uppį blöndu af verštryggšum og óverštryggšum lįnum.  Sjįlfur tel ég aš ašeins ętti aš vera ķ boši blanda af verštryggšum og óverštryggšum lįnum ķ įkvešnum hlutföllum eins og til dęmis 30/70%, 50/50% og 70/30%.  Žannig getur višskiptavinur įkvešiš hversu nęmur lįn hans eru gagnvart vaxtastigi ķ landinu, sem getur bęši hękkaš og lękkaš.

Plįstur, ekki lausn

Einhverra hluta vegna viršast allir bankar samžykkja forn sannindi aš réttast sé aš dreifa įhęttu žegar kemur aš fjįrfestingum fólks en žegar kemur aš lįntökum fólks viršist slķkt ekki vera fyrir hendi.  Ķ staš žess er gripiš til mešala sem minnka sįrsaukann en taka ekki į vandanum.

MWM

ps. hér er hlekkur aš vištali ķ Speglinum 12.6 varšandi žetta mįl - www.ruv.is/frett/spegillinn/blondud-lan

 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband