Bloggfrslur mnaarins, gst 2012

Opi brf til stjrnar LSR

Kra stjrn Lfeyrissjs starfsmanna rkisins (LSR),

Lfeyrissjur ykkar hefur veri um rabil einn helsti lnveitandi hsnislna slandi. Mikilvgt er v hvernig haldi er slkum mlum hj ykkur. Sjurinn veitir ln me bi fstum vxtum (sem breytast v ekki takti vi markasvexti, hvort sem eir hkka ea lkka) og breytilegum vxtum. Skuldarar ykkar me breytilega vextitaka sig hrra vaxtastig ef ahkkar en bera aftur mti lgri vaxtakostna ef a vaxtastig lkkar, ea svo tti a a minnsta a vera.

heimasu LSR (www.lsr.is) voru breytileg vaxtakjr sjsflaga mrg r lst me eim htti a teki vri mealtal af vxtunarkrfu helstu vertryggu skuldabrfaflokka markai (san 2004 hafa a veri babrf, sustu r hafa a veri flokkar HFF24, HFF34 & HFF44) og btt vi 50-75 punkta lagi. etta var auk ess skrt su 30. rsskrslu sjsins ri 2005 en ar stendur orrtt: Vi kvrun fastra vaxta er horft til markasastna hverju sinni en breytilegu vextirnir eru endurskoair 3ja mnaa fresti mia vi vxtunarkrfu babrfa.

etta vimi hlst nokkur r og hkkai vaxtakostnaur sjsflaga ykkar me breytileg vaxtakjr um tma talsvert. Sastliinn 3 r hefur raunvaxtastig slandi hins vegar lkka miki. LSR brst vi essu me v a bta vi heimasu sinni a breytilegir vextir vru miair vi vxtunarkrfu markai en yru eir aldrei lgri en 4%. Af hverju essu var btt vi veit g ekki n skil hvernig hgt s a breyta forsendum lna me essum htti eftir .

San hefur LSR einmitt veri a breyta forsendur lna me einhlia og vafasmum htti. heimasu sjsins er ekki lengur fjalla um hvernig breytilegir vextir eru kvarair. eir a minnsta fylgja ekki lengur eim vimium sem fram kom heimasu ykkur og sjsflagar sem tku ln me breytilegum vxtum ttu a treysta og jafnvel hafa lagalegan rtt . Eitt er ljst; breytilegir vextir LSRhafa marga mnui veri miklu hrri en au vaxtakjrsem sjsflgum var kynnt sem vimi vi kvrun vi lntku hj ykkur.

ann 1. aprl lkkuu breytilegir vextir LSR niur 3,60% (sem er near en 4% mrkin sem um tma voru auglst sem lgmarksvextir). Mia vi vxtunarkrfu babrfa eim tma hefu lnakjrin tt a vera kringum 2,50% til 2,75%. Mia vi forsendur sem LSR veitti varandi slk ln er veri a rukka vaxtakostna semm tla a s kringum0,85%% umfram upphaflegum forsendum. rsgrundvelli ir etta a fjlskylda sem skuldar LSR 20 milljnir me breytilegum vxtum greiir 170.000 krnur vaxtakostna sem samkvmt ykkar eigin heimasu tti ekki a vera til staar.

sama tma hefur Lfeyrissjur Verzlunarmanna (LIVE) rukka sna sjsflaga me breytileg vaxtakjr lnum snumum vexti sastlii hlft r sem g lauslega tlahafi veri 0,6% lgri (LIVE skrsetja sn vimi heimasu sinni, www.live.is).etta ir a a sjsflagar LIVE me smu lnsfjrh og dminu a ofan, .e. 20 milljnir, greia dag rsgrundvelli 120.000 krnur minna vaxtakostna en sjsflagar LSR. a munar v mnaarlega um 10.000 krnur mismun milli essara lfeyrissja me smu forsendum vaxtakjara fyrirvenjulega fjlskyldu.

Einhverra hluta vegna hafa vaxtakjr LSR ekki veri uppfr tluveran tma. Mia vi mealvexti babrfa dag, sem eru n rtt rmlega 2%, ttu nstu breytilegu vextir* LSR a vera a mia vi hmarkslag kringum 2,75%, og allt niur 2,50%. g vona abtt veri r essuannig a sjsflagar ykkar njti ess a markasvextir lkki me sama htti og eir urftu a greia hrri vexti egar a vaxtastig hkkai.

Viringarfyllst,

Mr Wolfgang Mixa

*Almennt er mia vi mealtal vaxta tmabilsins ur en ar sem a LSR hefur ekki uppfrt breytilega vexti lengi og hafa snua sjsflaga sna tluveran tma tti einfaldlega a "taka mynd" af nverandi stu. Einnig er rtt a benda a fleiri lfeyrissjir hafa veri duglegir vi a uppfra breytileg vaxtakjr sjsflaga sinna, a er a fra au niur samrmi vi markasvexti. Vegna strar sinnar er hins vegarhgt a fra rk fyrir v a LSR s almennt leiandi afl vaxtakvrunum sja.


LIBOR & peningavtti

Tvr frttir hafa veri mest berandi sumar varandi bankastarfsemi. nnur fjallai um LIBOR svindl og vakti tluvera athygli og n nlega nnur frtt varandi peningavtti. g er undrandi v hversu mikla athygli LIBOR frttin fkk mean a frtt um peningavtti virist vera minna berandi.

LIBOR

LIBOR frttin gekk stuttu mli t a a bankar svindluu v hvaa kjr eir voru a f millibankaviskiptum hamaganginum egar a fjrmlakerfi heimsins hrundi, nstum v endanlega fyrir marga stra banka, hausti 2008. Skilja m af frttaflutningi a margir starfsmenn bankastofnanna hafi vsvitandi veitt rangar upplsingar um kjr bankanna til a hagnast standinu sem rkti eim tma. essi nlgun er ekki samrmi vi einhvern raunveruleika.

LIBOR vextir eru ekki kvarair mia vi viskiptakjr banka heldur frekar hva bankar telja a kjr sn veri. Mealtal nokkurra banka London er fengi af slkum kjrum mia vi mismunandi myntir og tmalengdir. etta kerfi gengur snurulaust hr um bil alltaf. Kerfi hrynur hins vegar rugglega n undantekninga egar a mikil hrsla gengur yfir fjrmlamrkuum. Bankamenn sem veita upplsingar um vnt kjr sem eru hrri en arir bankar veita gefa hggsta sr.

standi eins og rkti hausti 2008 hefi nr rugglega frst fljtlega innan bankageirans ef einhver banki geri r fyrir hrri vaxtakjr heldur en flestir arir bankar geru r fyrir. standi var annig a flestir bankar hreinlega lnuu ekki peninga sn milli og v vart anna en giskanir hvort er e hvaa kjr hefu rkt (slensk millibankaviskipti hfu veri virk svo mnuum skipti fyrir hrun). Slkar upplsingar hefu geta fljtlega undi upp sig og leitt til fjrskorts afar stuttum tma. a hafi raunar gerst aeins nokkrum mnuum ur egar a Merrill Lynch var gjaldrota aeins nokkrum dgum vegna orrms um slaka lausafjrstu (v hefur veri haldi fram a einhverjir fjrfestar me skortstu hlutabrfum fyrirtkisins hafi komi orrminum af sta). v var elileg tilhneiging hj bankamnnum a veita lgri tlu en raunin var (ef menn vissu yfir hfu hver raunin vri); kerfi eins og a er sett upp hreinlega bur upp slkt.

N er g ekki a mla me v a veri s a veita rangar upplsingar. Ef kostirnir eru hins vegar a veita nkvmar upplsingar (ea giskanir um slkt) sem leia hugsanlega til falls banka sem vri gtri stu samanbori vi ara banka(meal annars vegna ess a arir veita ekki nkvmar upplsingar og bjarga annig eim bnkum) ea koma me tlur sem fela sr elilega bjartsni mia vi standi (aftur, ea giskun um bjartsna tlu) en leia ekki til falls banka, hltur a vera hgt a setja spurningarmerki vi hva flestir slkri stu geru.

v skil g ekki af hverju frttaflutningurinn af essu mli var jafn heiftugur og raun bar vitni. Hugsanlega er hgt a tlka etta a g telji a allt s leyfilegt ef reglurnar eru ekki ngilega gar; g tel a augljslega vera langstt. Ef a reynist rtt a einhverjir starfsmenn hafi persnulega hagnast slku er a auvita glpsamlegt. Enn sem komi er hef g ekki reki augun slkan frttaflutning. Rtt er a taka fram a hugsanlega hafi essi bjgun tt sr sta nokkur r aftur tmann en ekki veri afmrku vi hausti 2008. Reynist slkt vera rtt er mli augljslegra alvarlegra og margir hafa teki tt markasmisnoktun sem hefur haft grarleg hrif vaxtakjr margra.

Burts fr hversu vtk essi bjgun vaxta st lengi yfir og hvaa mli arf framtinnia mia vi viskipti milli aila vi a kvea kjr sem hafa jafn grarleg hrif og LIBOR vextir. A hringja aila og spyrja hva eir telji a kjrin su er forneskjuleg afer og mun alltaf veita bjagaa mynd egar a fjrmlaheimurinn lendir lausafjrkrsu.

Peningavtti

Hin frttin fjallar um peningavtti; fyrst var Standard Chartered Bank var saka um a hafi stai a peningavtti starfsemi sinni og san hafa arir bankar bst hpinn. Standard fyrstu harneitai slkum skunum bandarskra stjrnvalda og lsti meira a segja borgarstjri Lundna v yfir a Bandarkin vru a rast fjrmlamarkai borgarinnar me slkum skunum. Ekki liu margir dagar anga til a Standard greiddi sekt fyrir athfi n ess a viurkenna sk.

Sektin er ekki afgangsstr, heldur $430. a eru rmlega 50 milljara krna, sem samsvarar byggingarkostnai Hrpunnar og margra ra tapi vi rekstur hennar. Getur veri a str hluti af bankastarfsemi jafnvel strstu banka Evrpu hafi tengst peningavtti? etta hltur hreinlega a vera frtt rsins bankageiranum, en virist einhvern veginn vanta persnugervingu til a n athygli almennings.

MWM

g var vitali Speglinum rijudaginn vegna slensku krnuna umhverfi gjaldeyrishafta. Hgt er a nlgast upptku af vitalinu hr - http://www.ruv.is/sarpurinn/spegillinn/20082012/gengi-kronunnar-og-hvad-styrir-thvi


72 reglan - nlgun varandi vxtun

Einfld lei til a finna t hversu mrg r a tekur upph a tvfaldast viri mia vi kvena rlega vxtun er a deila 72* me gefna vxtunartlu. Ef maur til dmis 100 krnur inn bankabk sem veitir 6% rlega vxtun tekur a 12 r (72/6% = 12 r) fyrir 100 kallinn a breytast 200 krnur.

essu fylgja msir annmarkar. essi afer gerir r fyrir hr um bil engum sveiflum vxtun og niurstaan getur breyst miki ef tluverar sveiflur eru vxtuninni. Auk ess ntist essi nlgun aeins vi lgar vxtunartlur. Augljslega hefur 100 kallinn ekki tvfaldast viri ef vxtun hans er nsta r 72% (72/72% = 1 r) ea ef 36% vxtun sr sta 2 r r. a getur lka reynst vera erfitt fyrir marga a taka tillit til verblgu essu tilfelli. Ef rleg verblga er 4% og vxtun 6% er rleg raunvxtun einungis 2%. Hr munar miklu v 100 kallinn tvfaldast essu dmi aeins 12 rum (72/6% = 12 r) en tvfldun raungildi hans tekur 36 r (72/2% = 36 r). Auk ess getur fjrmagnstekjuskattur breytt forsendum miki slkri nlgun en ekki verur fjalla nnar um slkt hr.

G nlgun

essari nlgun hefur veri hgt a nota me gum rangri slandi. Mest allan tunda ratug sustu aldar gtu eir sem keyptu vertrygg skuldabrf (hsbrf og spariskrteini til dmis) reikna me nokkurri vissu hversu lengi fjrfesting eirra myndi tvfaldast a raunviri. Ekki urfti a taka tillit til verblgu v brfin voru vertrygg og me v a kaupa brfin me kveinni rlegri vxtunarkrfu gat fjrfestir veri viss sinni sk um rlega vxtun sna svo lengi sem tgefandi skuldabrfanna (slenska rki) sti vi lofor um endurgreislur.

Um mibik ratugarins var um a bil 8% vxtunarkrafa hsbrfum (tryggum af rkinu) sem ddi a a tk einungis um 9 r (72/8% = 9 r) fyrir eiganda skuldabrfanna a tvfalda eign sna a raunviri, hr um bil httulaust. Um aldamt hafi vxtunarkrafan lkka tluvert og var kringum 6%, sem ddi a fjrfestir slkra brfa tvfaldai eign sna a raunviri 12 rum. etta er vxtun sem gengur ekki til lengdar flestum jflgum enda er balnasjur dag sleikjandi srin vegna ess hversu margir standa ekki skilum, meal annars vegna allt of hrra raunvaxta sem hluti jflagsins rur ekki vi.

dag f fjrfestar aeins um 2,5% rlega raunvxtun af vertryggum brfum (HFF flokkar) sem ir a a tekur tplega 29 r a tvfaldast raunviri samkvmt 72 reglunni. etta er enn afar g vxtun og betra en flestir eigendur hlutabrfa geta vnst framtinni. Mia vi hflegan hagvxt er etta jafnvel bjartsn vxtun.

Jafnvel enn betri nlgun

nnur g lei vi a nota 72 regluna er a meta hversu raunhfar kvenar forsendur um vxtun eru. etta tengist reyndar aeins v hversu raunhfar vxtunarkrfur hsbrfa voru seinni hluta sustu aldar, sem sagan snir a voru klrlega raunhfar. dag eru forsendur um vxtun lfeyris slendinga a r su ekki undir 3,5% rlega. Mia vi 72 regluna tekur a aeins um 20 r fyrir eigur landsmanna a tvfaldast a raunviri. A v gefnu a hlutfall af fjrfestingum lfeyrissja og annarra fjrfestinga haldist breytt nstu rin, vera fjrfestingar slandi tvfalt meiri eftir einungis 20 r heldur en r eru dag.

Til a etta veri a raunveruleika arf annahvor svismyndin ea einhverskonar sambland af eim a eiga sr sta framtinni:

1. Fjrfestingar og arsemi eirra aukast miklu hraar en hagvxtur sustu ra og lka ratuga.

2. Hagvxtur arf einfaldlega a komast sama skri og hann var blmaskeii hagvaxtar skjli Marshall astoar og mikils uppgangs hagkerfum vesturlanda ratugina eftir seinni heimsstyrjldina.

Bi ofangreind atrii eru hpin. v eru grunnforsendur um lfeyri landsmanna byggar stoum sem einfld 72 regla snir eru byggar sandi.

MWM

*etta er ekki alveg rtt, talan er rmlega 69 en me v a nota tluna 72 sem nlgun er hgt a nota margar vxtunartlur, til dmis 12%, 98%, 6%, 4%, 3% og 2%.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband