Endurminningar veršbréfagutta - The Manic Millennium - Slęmt įstand veršur verra 2

Žetta er framhald af kaflanum Margbošuš endalok. Ef žś hefur ekki lesiš fyrsta hlutann žį er best aš byrja lesturinn hérna.

Slęmt įstand veršur verra

En įstandiš į fjįrmįlamörkušum heldur įfram aš versna og ķ mišri vikunni kemur annaš įfall. Fall bandarķska fjįrfestingabankans Lehman Brothers hefur vķštękari įhrif į fjįrmįlamarkaši en flestum óraši fyrir og ešlilega versnar įstandiš enn frekar į millibankamörkušum.  Ķsland fer ekki varhluta af žessari žróun.  Öll skuldsett fyrirtęki eru komin ķ enn meiri vandręši.  Cash is King (ķsl. peningar eru kóngurinn) hljómar allstašar en hafši ekki skipt svo miklu mįli įratugum saman.   Viš Hallgeršur, sem vann meš mér į millibankaboršinu, höfum miklar įhyggjur af žessu og furšum okkur į žvķ aš veriš vęri aš framlengja vķxla hjį fyrirtękjum aftur og aftur, oft hjį fyrirtękjum sem viš töldum einsżnt vęru gjaldžrota.  Viš įttum bįgt meš aš skilja žetta og vildum vita hvernig var ķ pottinn bśiš.  Viš bišjum žvķ Markśs um aš hitta okkur daginn eftir til aš ręša žetta mįl. 

Eins og vanalega žegar aš veriš var aš halda fundi um viškvęm mįl er fariš ķ herbergiš žar sem Chesterfield sófarnir eru.  Hvar annars  stašar er hęgt aš véla um viškvęm fjįrmįl!  Žaš var frįbęrlega skipulagt, eins og sambland af stofuherbergi og fundarherbergi į vinnustaš.  Viš komum okkur vel fyrir og viš Hallgeršur lżsum yfir įhyggjum og furšu yfir žvķ aš veriš vęri aš endurlįna fyrirtękjum sem viršast hafa litla möguleika į aš geta endurgreitt okkur sķšar meir.  Vęri ekki nęr aš bjarga hag Icebank og krefjast endurgreišslu į lįnum į kostnaš banka sem sannarlega eru ķ „liši“ žessa skuldara. 

Žetta „liš“ var aš okkar mati žeir skuldarar sem tengdust bönkunum. Bęši žessir skuldarar og bankarnir žrķr höfšu vart virt sparisjóšina višlits allt uppgangstķmabiliš. Segja mį aš almennt hafi sparisjóširnir veriš ķ besta falli hękjur til aš koma samningum į. Starfsmenn Sparisjóšs Reykjavķkur voru til aš mynda oršnir afar žreyttir į žvķ aš oftast žegar žeir komu meš hugmyndir um aš styrkja veršbréfastarfsemi sjóšsins, žį var žeim einfaldlega komiš į framfęri viš Kaupžing, sem vann śr žeim og nutu įvaxtanna. Veršbréfasjóšir sparisjóšsins voru til dęmis ķ raun stżršir ķ Kaupžingi, meš merki sparisjóšsins einfaldlega smellt framan į kynningarefni hans.

Žetta breytist sķšla įrs 2007. Sumir starfsmenn innan sparisjóšanna voru įnęgšir meš žį žróun. Skyndilega voru sparisjóširnir bošnir į kynningarfundi varšandi fjįrmögnun. Einn slķkur var ķ sambandi viš fjįrmögnun FL-Group, sem var žį aš breyta nafni sķnu ķ Stoši. Eigendur žess fyrirtękis höfšu lengi haft tengsl viš Kaupžing banka en höfšu ašallega treyst į Ķslandsbanka sķšustu įr, enda krosseignatengsl mikil svo vęgt sé til orša tekiš. Sumir tślkušu žetta meš žeim hętti aš sparisjóširnir vęru nś loks hluti af genginu, en ég įsamt nokkrum öšrum innan Icebank (nafn Sparisjóšabanka Ķslands į žeim tķma) tślkušu žetta einfaldlega sem svo aš įstandiš vęri oršiš afar alvarlegt, fyrst žeir yfir höfuš nenntu aš tala viš okkur.

Markśs viršist vera sammįla okkur ķ meginatrišum.  Augljóst er žó aš tillögur okkar munu aldrei nį fram aš ganga. Hann getur illa śtskżrt af hverju, nema žaš žó aš slķkt gęti komiš kešjuverkun af staš sem yrši til žess aš önnur fyrirtęki og jafnvel bankar fęru į hausinn.  Hallgeršur veršur afar pirruš yfir žessari rökleysu og benti į aš žessi fyrirtęki séu hvort sem er gjaldžrota og viš ęttum aš einblķna į aš lįgmarka skašann fyrir Icebank. Hśn bendir til dęmis į aš nżlega hafi lįn veriš framlengt og aukiš til Baugs sem hafši skömmu įšur gjaldfalliš į vķxlum.  Bankinn ętti nógu erfitt meš aš fjįrmagna sig sjįlfur og halda śti žessum lįnum, enda žurfti aš vešsetja hvern einasta kopp og kirnu ķ lok dags til aš halda honum réttum megin viš nślliš hjį Sešlabankanum. Nišurstašan er sś aš takmarka slķkar framlengingar en mišaš viš stöšu mįla er ķ raun įkvešiš aš halda įfram į sömu braut.  Markśs hafši hugsanlega, žegar öllu var į botninum hvolft, rétt fyrir sér; betra vęri aš framlengja lįnin meš von um aš žetta myndi reddast. 

Vangaveltur um aš rušningsįhrifin gętu veriš žau aš allt kerfiš fęri ķ žrot og Icebank yrši žannig gjaldžrota į augabragši, voru ekki fjarstęšar.  Hvort aš Markśs hafi sett mįliš ķ žaš samhengi į žeim tķma er erfitt aš segja. Sumir innan deildarinnar virtust raunar hafa sįralitla hugmynd um žį įhęttu sem fylgdi įstarbréfunum né samhengi žess aš ef aš einn bankinn fęri į hausinn žį vęri Icebank sjįlfkrafa lķka oršinn gjaldžrota.  Ég sjįlfur vissi hluta af įhęttunni tengd žessum hįu lįnum til bankanna. Žó gerši ég mér ekki grein fyrir žvķ hversu (risa)stórar upphęširnar (ég įttaši mig į žvķ skömmu eftir hrun) vęru né aš engin raunveruleg veš vęru į bakviš žeim.

Lįnalķnur eru ķ enn meiri frystingu eftir žvķ sem aš eftirskjįlftar af hruni Lehman Brothers verša augsżnilegri og neyšarašstoš rķkissjóšs Bandarķkjanna veršur stöšugt vķšfešmari.  Žaš er nįnast patt staša komin upp ķ fjįrmögnun bankans. Litiš er gert hvaš višskipti varšar og  allar eigur bankans, sem hęgt er aš leggja inn sem veš ķ Sešlabankann eru komnar žangaš.  Veriš er aš bišja um nokkrar krónur hjį Glitni og Byr žegar į žarf aš halda en jafnvel Glitnir er farinn aš hętta aš veita dagslįn en Kaupžing og Landsbankinn hafa varla veriš til višręšu um  slķkt svo mįnušum skiptir. 

Įstandiš versnar stöšugt. Eftir hįdegismat  fimmtudaginn 19. september  lķt ég į daglįnavaxtastig į alžjóšlegum mörkušum (žaš er hversu mikla vexti bankar rukka fyrir lįn til eins dags ķ senn į milli banka).  Mig rekur ķ rogastans, vextir hafa fariš śr um žaš bil 1% upp ķ rśmlega 5% sķšan aš Lehman Brothers féllu og hafa haldist žar.  Bankar taka, meš öšrum oršum, um žaš bil 4% aukaįlag ķ įhęttužóknun til aš lįna til annara banka ķ ašeins 24 klukkutķma!  Ég spyr samstarfsfélaga minn į gjaldeyrisboršinu hvort hann viti af žessu.  Hann svarar žvķ aš žetta sżni einfaldlega hversu tregir bankar vęru aš lįna pening, allt traust er horfiš og hver og einn banki hugsar um aš bjarga sjįlfum sér.  Hann viršist žó ekki gera sér grein fyrir žvķ hversu mikilvęg žessi tala vęri.  Ķ mķnum huga er žetta ekkert annaš en merki žess aš sumir bankar séu ķ žann mund aš fara į hausinn.  Fįir ķ kringum mig virtust deila įhyggjum mķnum, enda nęstum allir į svęšinu meš undir 12 mįnaša starfsreynslu. Sį sem hafši mesta reynslu, fyrir utan mig, var bśinn aš starfa žarna ķ rśmlega tvö įr.  Žó var žessi hópur aš stżra fjįrmagni sem nam hįtt ķ 300 milljöršum króna, sem samsvaraši stórum hluta efnahagi bankans.

Žaš var fariš aš fara um mig og ég rauk nišur til Garšars og segi honum frį žessu. Honum er ekki skemmt enda veit hann aš žetta hefur strax įhrif į ķslenskt bankakerfi.  Ég hafši įšur višraš viš hann hugmynd um įętlun til aš laga lausafjįrstöšu sparisjóšakerfisins, ašgeršarįętlun sem ég var žó farinn aš hafa įhyggjur um aš dugi ekki lengur til aš bjarga žvķ.  Hafandi sjįlfur haft lengi įhyggjur af įstandinu, įn žess aš hafa haft erindi sem erfiši, bišur hann mig aš skrifa ķ flżti A4 bréf sem lżsir ašstęšum og ašgeršarįętlun mķna.  Ég fer upp į skrifstofu og skrifa eftirfarandi meš hraši.  Ég kżs viljandi aš leišrétta ekki slanguryrši og villur.

Sparisjóšir - lausnir

Nśverandi staša, stóra og smęrri myndin

Veriš er aš loka lįnalķnum til Ķslands žessa daganna og er lķklegt aš sś neikvęša žróun haldist fram aš įramótum.  Žessi žróun kemur til meš aš hafa dominó įhrif innan fjįrmįlakerfisins, jafnvel verst hjį sparisjóšum.  Millibankamarkašurinn er óvirkur og er įstandiš į žeim bęnum aš versna. 

Hluti lausnarinnar į nśverandi vandamįli er hagręšing ķ rekstri sparisjóša.  Jafnvel žó aš slķkt yrši frįgengiš strax ķ nęstu viku skila įhrifin sér of seint ķ kerfiš.  Lausafjįrstašan lagast lķtt viš žaš og žvķ žarf aš leggja fram įętlun sem tekur bęši višmiš af skammtķma įhrifum og langtķma įhrifum. Mišaš viš stöšu sparisjóšanna ķ SPĶ verkefninu ķ dag tel ég ólķklegt aš žeir hafi bolmagn til aš kaupa bréfin til baka aš įri lišnu; įn meirihįttar breytinga tel ég aš žeir geti žaš aldrei.

Stašan ķ dag er sś aš fjįrmįlafyrirtęki eru aš fara į hausinn vķšsvegar ķ heiminum.  Fyrirspurnir um hvaša fjįrmįlastofnun megi treysta varšandi sparifé er aš stigmagnast aš žvķ marki aš ein óvarleg frétt hjį fjölmišlum, sem viš stżrum engan veginn, gęti hrundiš af staš „run“ į fjįrmįlastofnanir.  Žar sem umręšan hefur veriš sérstaklega neikvęš ķ garš sparisjóša er lķklegt aš žeir verši fyrst og fremst fyrir baršinu į žeirri framvindu; vęru sparisjóšir sem ķ dag eru ķ „fķnum mįlum“ ekki undanskildir slķkri įrįs.

Ašgeršarįętlun

Ljóst er aš ekki megi mikiš śtaf bregša aš traust almennings gagnvart sparisjóšum bresti og innstęšur hverfi.  Slķkt mį alls ekki gerast og žarf aš bregšast viš strax til aš hindra žį žróun.  Meš žetta ķ huga legg ég til aš eftirfarandi vinna verši sett af staš samhliša sameiningum sparisjóša.

Ķbśšabréf sparisjóša verša aš hluta til seld til Ķbśšalįnasjóšs.  Žessi lįn eru žung byrši į sjóšina: a) vextir žeirra eru langtum lęgri en fjįrmögnunarkostnašur ķslenskra fjįrmįlafyrirtękja, sem žżšir aš žessi śtlįn veita neikvęša įvöxtun. b)  Meš stöšugt lękkandi eignahliš žį versnar CAD hlutfalliš.

Meš žessu fęst aukiš fjįrmagn ķ kerfiš strax ķ dag sem lagar lausafjįrstöšuna.  Žau rök aš sparisjóšir fįi aš kaupa bréfin aftur sķšar meir eru hreinlega ekki til stašar og betra er aš horfast ķ augu viš žaš strax.  

Žessi ašferš hefur veriš notuš ķ Bandarķkjunum nś nżveriš ķ mismunandi formum.  Innlįn eins banka voru yfirtekin af öšrum stęrri banka og rķkiš fékk į móti śtlįnasafn žess.  Ķ gęr voru įętlanir rķkisins ķ Bandarķkjunum kynntar į žann veg aš sérstök stofnun yrši sett į laggirnar meš žaš fyrir augum aš flytja vandręšaśtlįn, fyrst og fremst fasteignalįn, śr bókum fjįrmįlafyrirtękja.   Žetta er sjįlfssagt gert til aš flżta ferlinum ķ staš žess aš glķma viš eina fjįrmįlastofnun ķ einu.

Ķbśšalįnasjóšur gęti veriš žessi stofnun hérlendis, sem hreinlega kaupir śtlįnin og lagar žannig skammtķmafjįrmögnunaržörf fjįrmįlafyrirtękja.  Annar möguleiki vęri aš lķfeyrissjóšir keyptu hluta śtlįna en gallinn viš slķka śtfęrslu er aš slķkt tekur tķma og vęri frekar seinni tķma ašgerš.

Verši bešiš meš žetta gęti sś staša komiš upp aš „naušungarsölur“ verši naušsynlegar og eigiš fé horfiš.

Tķmarammi

ASAP – žetta žarf aš gerast nįnast į einni nóttu og er spurning hvort ekki eigi aš klįra žetta nęstu helgi.  Best vęri aš tilkynna žetta nįnast samtķmis samruna sparisjóša.  Žaš ętti aš tryggja traust almennings hérlendis og erlendra fjįrmįlastofnanna.   Sögulega hafa ofangreindar ašgeršir veriš merki um veikleika, ķ dag eru žetta merki um aš veriš sé aš taka į mįlunum meš fyrirbyggjandi ašgeršum įšur en žaš er of seint.  

Žetta eru ekki góšir kostir.  Af nokkrum slęmum kostum tel ég žessa vera žó besta.

Mér vannst vel enda var ég bśinn aš vera aš velta žessu mikiš fyrir mér. Uppkastiš var  tilbśiš um klukkan fjögur sķšdegis.  Į žeim tķma var vinna ķ gangi varšandi stofnun eignarhaldsfélags į ķbśšalįnum žriggja  sparisjóša sem lögšu fram veš gegn greišslu frį Sešlabankanum til aš laga lausafjįrstöšuna.  Ég hafši haft įhyggjur ķ nokkra mįnuši aš slķkt dyggši ekki til og var nś aš verša sannfęršur um žaš.  Hugmyndin aš žvķ aš fį Ķbśšalįnasjóš til aš einfaldlega kaupa lįnin er ekki alveg nż af nįlinni. Sjóšurinn var bśinn aš kaupa ķbśšalįn af sparisjóšum ķ nokkur įr (svolķtiš sem ég svo sem aldrei skildi).  Aš gera slķkt meš flżti er hins vegar uppfęrš ašgerš sem Bandarķkjastjórn hafši gert varšandi banka ķ sušur-rķkjum landsins sem heitir Regions Financial og lįnar helst til smįrra fyrirtękja og hśsnęšiseigenda.  Hér er veriš aš stašfęra žį hugmynd sem hafši raunar fariš afar hljótt um.

Ķ hasti kalla ég Markśs og starfsmann millibankavišskipta į fund til mķn.  Žeir viršast ekki hreinlega skilja hvaš sé aš eiga sér staš og yppta einfaldlega öxlum meš svipuš svör um aš įstandiš vęri slęmt.  Hallgeršur vill gera eitthvaš strax og ķtrekar aš viš séum meš slatta af śtistandi vķxlum sem lķklegast verša aldrei endurgreiddir.  Fundur lognast śt af įn nišurstöšu.  Ég biš Ara um aš koma ķ flżti og segi honum aš ég hafi samiš žetta ķ samrįši viš Garšar, sem telur aš kerfiš sé ķ žann mund aš hrynja, žaš žurfi aš gera eitthvaš strax.  Hann les yfir blašiš, leggur žaš frį sér og lķtur fjarręnt fram fyrir sig ķ nokkrar sekśndur.  Aš lokum  stendur hann upp meš sama svip og segir aš ég megi svo sem gera žaš sem mér sżnist ķ žessu. Žaš sé ķ lagi aš vinna žetta meš Garšari, viš hefšum unniš vel saman ķ fortķšinni og hann óski mér velfarnašar ķ  mįlinu.

Lausn aš vandanum er ķ mķnum huga augljóslega ekki viš žaš aš fęšast innan Icebank.  Ég hringi ķ Garšar sem bišur mig aš hlaupa nišur į bķlastęši og lįta sig hafa eintak af samantektinni, hann sé į leiš į fund ķ Ķbśšalįnasjóš til aš ręša stöšuna og vilji žetta plagg til aš fara betur undirbśinn varšandi žessi atriši, gott sé aš hafa eitthvaš ķ hendi.  Mér lķšur eins og veriš sé aš koma meš örvęntingarfulla įętlun ķ keppnisleik žar sem aš nż og djörf hugsun vęri naušsynleg til aš bjarga lišinu frį tapi.  Ķ žessu dęmi er žó ekki aš ręša einn leik heldur framtķš sparisjóšakerfisins ķ heild sinni.  Ég hleyp, ķ oršsins fyllstu merkingu, nišur į bķlastęši žar sem aš Garšar bķšur įfjįšur eftir mér og fer hratt yfir helstu atrišin ķ samantekt minni meš honum.  Hann hlustar einbeittur į svip, grķpur blašiš og arkar śt ķ bķl meš įhyggjur sķnar og žetta skjal aš vopni til aš koma af staš björgunarašgeršum fyrir sparisjóšina.

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Hver er summan af nķu og tuttugu?
Nota HTML-ham

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband